C/2022 E3, ένας φωτεινός κομήτης στον ουρανό

Ο κομήτης C/2022 E3 (ZTF) ανακαλύφθηκε από τους αστρονόμους Bryce Bolin και Frank Masci χρησιμοποιώντας το τηλεσκόπιο Zwicky Transient Facility (ZTF) στις 2 Μαρτίου 2022.

Το μέγεθος του κομήτη όταν ανακαλύφθηκε ήταν 17,3 και η απόστασή του από τον Ήλιο 4,3 αστρονομικές μονάδες (640 εκατομμύρια χιλιόμετρα). Το αντικειμενο αρχικά θεωρήθηκε αστεροειδής, όμως επόμενες παρατηρήσεις αποκάλυψαν μια συμπυκνωμένη κόμη, υποδεικνύοντας ότι είναι κομήτης. Ο κομήτης έχει περίοδο 50.000 ετών, κάτι που σημαίνει ότι οι τελευταίοι άνθρωποι που πιθανόν τον παρατήρησαν, ήταν οι πρώιμοι homo sapiens στην παλαιολιθική περίοδο.

Αρχές Νοεμβρίου του 2022 η φωτεινότητα του κομήτη αυξήθηκε, φτάνοντας στο 10ο μέγεθος, καθώς κινούταν στον αστερισμό του Βορείου Στεφάνου και του ‘Οφεως. Ο κομήτης εμφάνισε πράσινη κόμη, κιτρινωπή ουρά σκόνης και αμυδρή ουρά ιόντων. Ήταν ορατός τις πρώτες απογευματινές ώρες και μέχρι τέλος Νοεμβρίου ήταν ορατός στον πρωινό ουρανό. Μέσα Δεκεμβρίου αναπτύχθηκε πρασινωπή κόμη, κοντή και ευρεία ουρά σκόνης και η αμυδρή ουρά ιόντων έφτασε τις 2,5 μοίρες σε μήκος. Στη συνέχεια ο κομήτης θα κινηθεί προς τα βόρεια, περνώντας από τους αστερισμούς του Βοώτη, Δράκου, Μικρής Άρκτου φτάνοντας σε απόσταση 10 μοιρών από τον πολικό αστέρα

© Θεόδωρος Γιαουρτσής, 1/1/2023
© Θεόδωρος Γιαουρτσής, 14/1/2023
© Καλλίας Ιωαννίδης 22/1/2023
© Καλλίας Ιωαννίδης, 29/1/2023, Βάβδος
© Θέμης Καρτέρης, 29/1/2023, Βάβδος

Ο κομήτης έφτασε στο περιήλιό του στις 12 Ιανουαρίου, σε απόσταση 1,11 αστρονομικών μονάδων (166 εκατομμύρια χιλιόμετρα) και η κοντινότερη προσέγγιση στην Γη θα είναι την 1η Φεβρουαρίου σε απόσταση 42 εκατομμυρίων χιλιομέτρων.

Αν η αύξηση της φωτεινότητας του συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, αναμένεται να φτάσει σε μέγεθος 6, ορατός δηλαδή με γυμνό μάτι από περιοχές με αρκετά σκοτεινό ουρανό. Εκείνο το διάστημα θα βρίσκεται στην Καμηλοπάρδαλη και θα είναι ορατός όλη νύχτα, ενώ η θέση του θα ευνοεί το βόρειο ημισφαίριο.

Στις 11 Φεβρουαρίου θα περάσει σε απόσταση 1,5 μοίρας από τον Άρη και στις 13-15 Φεβρουαρίου θα περάσει πολύ κοντά από το αστρικό σμήνος των Υάδων.

Οδηγίες παρατήρησης

Την Τετάρτη 1 Φεβρουαρίου ο κομήτης θα βρίσκεται στον βόρειο ουρανό, κοντά στον πολικό αστέρα, οπότε πρέπει να επιλέξουμε σημεία παρατήρησης που έχουν τα φώτα της πόλης προς τα νότια και αν είναι δυνατόν σημεία με υψόμετρο.

Είναι ορατός μέσα από ένα ζευγάρι κιάλια, ενώ είναι οριακά ορατός με γυμνό μάτι σε περιοχές με πολύ σκοτεινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων.

Μέσα από κιάλια ή τηλεσκόπιο θα δούμε την κεφαλή του κομήτη σαν ένα μικρό διάχυτο νέφος με λίγο ή καθόλου χρώμα. 

Μια τεχνική που χρησιμοποιούν οι ερασιτέχνες αστρονόμοι είναι η πλάγια όραση, όπου δεν κοιτάμε τον κομήτη απευθείας, αλλά στοχεύουμε το μάτι λίγο δεξιά η αριστερά του στόχου, καθώς η περιφερειακή όραση είναι πιο ευαίσθητη σε αμυδρά και διάχυτα αντικείμενα. 

Σε καμία περίπτωση δεν θα δούμε οπτικά τις μεγαλειώδεις εικόνες του κομήτη με την εκτεταμένη ουρά σκόνης και την μακριά και λεπτή ουρά ιόντων, καθώς αυτά αποτυπώνονται μόνο φωτογραφικά ή όταν ο κομήτης είναι εξαιρετικά φωτεινός.

© Θεόδωρος Γιαουρτσής, 1/1/2023

Η εξέλιξη της φωτεινότητας του κομήτη, © Seiichi Yoshida

Συνοπτικό διάγραμμα με το ύψος του κομήτη

Στο διάγραμμα αποτυπώνεται το ύψος του κομήτη μέχρι τέλος Φεβρουαρίου σε συνδυασμό με την ώρα και την παρουσία της Σελήνης στον ουρανό. Υπολογισμός για την πόλη της Θεσσαλονίκης και γενικά για την Ελλάδα.

Εφημερίδα του κομήτη για την πόλη της Θεσσαλονίκης:

Περιλαμβάνει την φάση της Σελήνης, ορθή αναφορά και απόκλιση, ανατολή, μεσουράνηση και δύση του κομήτη, καλύτερη ώρα παρατήρησης και τον αστερισμό όπου θα βρίσκεται.

Τα στοιχεία αφορούν στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Για οποιοδήποτε άλλο σημείο υπολογίστε τα στοιχεία εδώ: https://in-the-sky.org/ephemeris.php?objtxt=CK22E030

Υπολογισμός εφημερίδας από το σύστημα Horizons της NASA: https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons/app.html#/ (Για την Θεσσαλονίκη επιλέγουμε πλέον τον κωδικό M39 (AUTH Observatory, Thessaloniki)

Υπολογισμός εφημερίδας από το Minor Planet Center: https://www.minorplanetcenter.net/iau/MPEph/MPEph.html (Για την Θεσσαλονίκη επιλέγουμε πλέον τον κωδικό M39

|  Ημερομηνία  |  Ώρα  |   Σελήνη  | Ορθή αναφορά |  Απόκλιση   |Ανατολή|Μεσουρ.| Δύση  |Μέγεθος| Παρατηρήσιμος   | Αστερισμός
 
| 2023  01  04 | 02:00 | 12 ημερών |  15  52  21  | +32  29  37 | 01:09 | 09:26 | 17:42 |  8.18 | 03:34 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  05 | 02:00 | 12 ημερών |  15  52  04  | +33  01  51 | 01:01 | 09:21 | 17:41 |  8.11 | 03:28 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  06 | 02:00 | 13 ημερών |  15  51  44  | +33  36  20 | 00:53 | 09:17 | 17:41 |  8.05 | 03:22 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  07 | 02:00 | 14 ημερών |  15  51  21  | +34  13  18 | 00:45 | 09:13 | 17:40 |  7.98 | 03:16 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  08 | 02:00 | 15 ημερών |  15  50  56  | +34  53  00 | 00:37 | 09:08 | 17:40 |  7.91 | 03:09 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  09 | 02:00 | 16 ημερών |  15  50  26  | +35  35  43 | 00:28 | 09:04 | 17:40 |  7.83 | 03:02 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  10 | 02:00 | 17 ημερών |  15  49  52  | +36  21  47 | 00:18 | 08:59 | 17:41 |  7.76 | 02:55 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  11 | 02:00 | 18 ημερών |  15  49  14  | +37  11  34 | 00:07 | 08:55 | 17:42 |  7.68 | 02:48 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  12 | 02:00 | 19 ημερών |  15  48  29  | +38  05  31 | 23:56 | 08:50 | 17:45 |  7.60 | 02:40 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  13 | 02:00 | 20 ημερών |  15  47  38  | +39  04  07 | 23:43 | 08:45 | 17:48 |  7.52 | 02:31 έως 06:39 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  14 | 02:00 | 21 ημερών |  15  46  40  | +40  07  57 | 23:29 | 08:41 | 17:52 |  7.43 | 02:23 έως 06:38 | Βόρειος Στέφανος
| 2023  01  15 | 02:00 | 22 ημερών |  15  45  31  | +41  17  41 | 23:14 | 08:35 | 17:57 |  7.35 | 02:13 έως 06:38 | Βοώτης
| 2023  01  16 | 02:00 | 23 ημερών |  15  44  12  | +42  34  06 | 22:55 | 08:30 | 18:05 |  7.25 | 02:03 έως 06:38 | Βοώτης
| 2023  01  17 | 02:00 | 24 ημερών |  15  42  38  | +43  58  03 | 22:33 | 08:25 | 18:16 |  7.16 | 01:52 έως 06:38 | Βοώτης
| 2023  01  18 | 02:00 | 25 ημερών |  15  40  47  | +45  30  36 | 22:06 | 08:19 | 18:32 |  7.06 | 01:40 έως 06:37 | Βοώτης
| 2023  01  19 | 02:00 | 26 ημερών |  15  38  34  | +47  12  56 | 21:28 | 08:13 | 18:58 |  6.95 | 01:26 έως 06:37 | Βοώτης
| 2023  01  20 | 02:00 | 27 ημερών |  15  35  54  | +49  06  24 | --:-- | 08:06 | --:-- |  6.84 | 01:11 έως 06:36 | Βοώτης
| 2023  01  21 | 02:00 | 28 ημερών |  15  32  36  | +51  12  33 | --:-- | 07:59 | --:-- |  6.73 | 00:54 έως 06:36 | Βοώτης
| 2023  01  22 | 02:00 | 00 ημερών |  15  28  29  | +53  33  07 | --:-- | 07:51 | --:-- |  6.62 | 00:34 έως 06:35 | Δράκων
| 2023  01  23 | 02:00 | 01 ημερών |  15  23  12  | +56  09  55 | --:-- | 07:42 | --:-- |  6.49 | 00:09 έως 06:35 | Δράκων
| 2023  01  24 | 02:00 | 02 ημερών |  15  16  16  | +59  04  47 | --:-- | 07:31 | --:-- |  6.37 | 23:38 έως 06:34 | Δράκων
| 2023  01  25 | 02:00 | 03 ημερών |  15  06  50  | +62  19  17 | --:-- | 07:18 | --:-- |  6.25 | 18:44 έως 06:34 | Δράκων
| 2023  01  26 | 02:00 | 04 ημερών |  14  53  20  | +65  54  03 | --:-- | 07:00 | --:-- |  6.12 | 18:45 έως 06:33 | Μικρή Άρκτος
| 2023  01  27 | 02:00 | 05 ημερών |  14  32  51  | +69  47  20 | --:-- | 06:36 | --:-- |  6.00 | 18:46 έως 06:33 | Μικρή Άρκτος
| 2023  01  28 | 02:00 | 06 ημερών |  13  59  03  | +73  51  22 | --:-- | 05:58 | --:-- |  5.89 | 18:47 έως 06:32 | Μικρή Άρκτος
| 2023  01  29 | 02:00 | 07 ημερών |  12  57  45  | +77  41  39 | --:-- | 04:53 | --:-- |  5.78 | Ορατός όλη νύχτα| Καμηλοπάρδαλη
| 2023  01  30 | 02:00 | 08 ημερών |  11  05  54  | +80  08  24 | --:-- | 02:58 | --:-- |  5.70 | Ορατός όλη νύχτα| Καμηλοπάρδαλη
| 2023  01  31 | 02:00 | 09 ημερών |  08  44  48  | +79  18  54 | --:-- | 00:33 | --:-- |  5.64 | Ορατός όλη νύχτα| Καμηλοπάρδαλη
| 2023  02  01 | 02:00 | 10 ημερών |  07  08  21  | +75  19  58 | --:-- | 22:49 | --:-- |  5.61 | Ορατός όλη νύχτα| Καμηλοπάρδαλη
| 2023  02  02 | 02:00 | 11 ημερών |  06  16  37  | +69  50  54 | --:-- | 21:53 | --:-- |  5.61 | 18:53 έως 06:28 | Καμηλοπάρδαλη
| 2023  02  03 | 02:00 | 12 ημερών |  05  47  24  | +63  50  59 | --:-- | 21:20 | --:-- |  5.64 | 18:54 έως 06:27 | Καμηλοπάρδαλη
| 2023  02  04 | 02:00 | 13 ημερών |  05  29  17  | +57  48  40 | --:-- | 20:58 | --:-- |  5.71 | 18:55 έως 04:48 | Καμηλοπάρδαλη
| 2023  02  05 | 02:00 | 14 ημερών |  05  17  09  | +51  59  46 | --:-- | 20:42 | --:-- |  5.80 | 18:56 έως 03:55 | Ηνίοχος
| 2023  02  06 | 02:00 | 14 ημερών |  05  08  34  | +46  33  20 | 09:59 | 20:30 | 07:01 |  5.92 | 18:57 έως 03:14 | Ηνίοχος
| 2023  02  07 | 02:00 | 15 ημερών |  05  02  13  | +41  34  00 | 10:55 | 20:20 | 05:44 |  6.05 | 18:58 έως 02:43 | Ηνίοχος
| 2023  02  08 | 02:00 | 16 ημερών |  04  57  23  | +37  03  13 | 11:24 | 20:11 | 04:57 |  6.19 | 18:59 έως 02:18 | Ηνίοχος
| 2023  02  09 | 02:00 | 17 ημερών |  04  53  37  | +33  00  22 | 11:43 | 20:03 | 04:23 |  6.35 | 19:00 έως 01:56 | Ηνίοχος
| 2023  02  10 | 02:00 | 18 ημερών |  04  50  36  | +29  23  39 | 11:57 | 19:56 | 03:56 |  6.50 | 19:01 έως 01:37 | Ταύρος


Ephemeris computed by Dominic Ford.
<https://in-the-sky.org/>

Χάρτες με την θέση του κομήτη

Η θέση του κομήτη Ιανουάριο – Φεβρουάριο ανά 5 ημέρες
11 με 20 Ιανουαρίου 2023
20 με 31 Ιανουαρίου 2023
31 Ιανουαρίου με 10 Φεβρουαρίου 2023
10 με 20 Φεβρουαρίου 2023

Πληροφορίες για τον κομήτη και χάρτες από το In-the-sky-org γισ την Θεσσαλονίκη

Πληροφορίες για τον κομήτη και χάρτες από το ssd.jpl.nasa.gov

Πληροφορίες για τον κομήτη και χάρτες από το theskylive

Πληροφορίες για τον κομήτη και χάρτες από το http://astro.vanbuitenen.nl/