Η NASA ανακάλυψε ότι ένα αντικείμενο κοντά στη Γη, το οποίο μέχρι σήμερα θεωρούνταν αστεροειδής, είναι στην πραγματικότητα κομήτης.
Το αντικείμενο παρουσιάζει μια ασυνήθιστη «διπλή προσωπικότητα»: στις εικόνες έμοιαζε με αστεροειδή, καθώς δεν εμφάνιζε την χαρακτηριστική ουρά ή την κόμη ενός κομήτη, όμως η κίνησή του αποκάλυπτε ότι συμπεριφερόταν σαν κομήτης. Για να λύσουν το μυστήριο, επιστήμονες του Εργαστηρίου JPL της NASA χρησιμοποίησαν μετρήσεις εξαιρετικής ακρίβειας και μερικά από τα ισχυρότερα τηλεσκόπια του κόσμου. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature Astronomy.
Η ιστορία ξεκίνησε στις 28 Αυγούστου 2025, όταν το αντικείμενο, γνωστό τότε με την προσωρινή ονομασία 1998 SH2, πέρασε σε απόσταση περίπου 3 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη κατά την τροχιά του γύρω από τον Ήλιο, η οποία διαρκεί περίπου 4,5 χρόνια. Οι ερευνητές επιχείρησαν να το παρατηρήσουν με το σύστημα ραντάρ του Deep Space Network (DSN) της NASA, όμως δεν βρισκόταν στη θέση που προέβλεπαν οι υπολογισμοί. Αυτό σήμαινε ότι στην κίνησή του δρούσε κάποια επιπλέον δύναμη, πέρα από τη βαρύτητα του Ήλιου και των πλανητών.
Με τη βοήθεια της οπτικής αστρομετρίας, οι επιστήμονες μέτρησαν με εξαιρετική ακρίβεια τη θέση του αντικειμένου στον ουρανό και διαπίστωσαν ότι παρουσίαζε μη βαρυτικές διαταραχές, οι οποίες δεν μπορούσαν να εξηγηθούν αν επρόκειτο για αστεροειδή.
«Αφού μετρήσαμε τις μη βαρυτικές διαταραχές που επηρέαζαν την κίνησή του και διαπιστώσαμε ότι δεν ήταν συμβατές με αστεροειδή, υποψιαστήκαμε ότι το 1998 SH2 ήταν ένας ενεργός κομήτης», δήλωσε ο Davide Farnocchia, επικεφαλής της μελέτης και μηχανικός πλοήγησης στο Κέντρο Μελετών Γεωπλήσιων Αντικειμένων της NASA (CNEOS).
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το αντικείμενο πιθανότατα εκτόξευε μικρές ποσότητες αερίου στο διάστημα. Η εκτόξευση αυτή δημιουργεί μια πολύ ασθενή ώθηση, αρκετή όμως ώστε να αλλάζει ελαφρά την τροχιά του. Το φαινόμενο προκαλείται όταν η ηλιακή θερμότητα εξαχνώνει πάγο που βρίσκεται αναμεμειγμένος με βραχώδες υλικό. Στους συνηθισμένους κομήτες, αυτή η διαδικασία δημιουργεί τη χαρακτηριστική ουρά και την κόμη από αέριο και σκόνη. Στην περίπτωση του 1998 SH2, όμως, η δραστηριότητα ήταν τόσο ασθενής ώστε δεν μπορούσε να ανιχνευθεί από τα περισσότερα τηλεσκόπια.
Η κοντινή προσέγγιση του Αυγούστου του 2025 έδωσε στους αστρονόμους την ευκαιρία να πραγματοποιήσουν παρατηρήσεις με ιδιαίτερα ισχυρά τηλεσκόπια, όπως το Canada-France-Hawaii Telescope, το Danish Telescope 1,5 μέτρου του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου στη Λα Σίγια της Χιλής και το Very Large Telescope (VLT) στο όρος Παρανάλ.
Οι εικόνες αποκάλυψαν μια αχνή αλλά ξεκάθαρη ουρά.
«Οι εικόνες που συλλέξαμε έδειξαν μια ασθενή αλλά σαφή ουρά, επιβεβαιώνοντας ότι ο 1998 SH2 είναι πράγματι κομήτης», δήλωσε ο αστρονόμος Olivier Hainaut του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου. «Έτσι λειτουργεί η επιστήμη: διατυπώνεις μια υπόθεση και στη συνέχεια τη δοκιμάζεις. Αυτά τα δεδομένα ήταν ακριβώς ό,τι χρειαζόμασταν για να την επιβεβαιώσουμε.»
Ως αποτέλεσμα, το αντικείμενο θα λάβει και την προσωρινή ονομασία κομήτη P/1998 SH2.
Η έρευνα έχει ιδιαίτερη σημασία και για μια ακόμη πιο μυστηριώδη κατηγορία σωμάτων, τους λεγόμενους «σκοτεινούς κομήτες». Τα αντικείμενα αυτά παρουσιάζουν επίσης μη βαρυτικές μεταβολές στην τροχιά τους, χωρίς όμως να εμφανίζουν ορατή ουρά, κόμη ή εκπομπή αερίων. Από την ανακάλυψη του πρώτου σκοτεινού κομήτη το 2016 έχουν εντοπιστεί περίπου δώδεκα τέτοια σώματα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πολλοί από τους μεγαλύτερους σκοτεινούς κομήτες ίσως αποδειχθούν κανονικοί κομήτες, εφόσον παρατηρηθούν την κατάλληλη στιγμή με τηλεσκόπια αρκετά ευαίσθητα ώστε να καταγράψουν την εξαιρετικά ασθενή δραστηριότητά τους. Παράλληλα, η συνεχής και ακριβής παρακολούθηση των γεωπλήσιων αντικειμένων μπορεί να αποκαλύψει ότι και άλλοι γνωστοί «αστεροειδείς» είναι στην πραγματικότητα κομήτες.
«Η εργασία δείχνει πόσο σημαντική είναι η συνεχής παρακολούθηση των αντικειμένων κοντά στη Γη», δήλωσε ο Farnocchia. «Η εκπομπή αερίων προκαλεί πολύ μεγαλύτερες αποκλίσεις στην τροχιά των κομητών απ’ ό,τι στους αστεροειδείς. Η ανίχνευση αυτών των αποκλίσεων αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την πλανητική άμυνα, καθώς μας βοηθά να αναγνωρίζουμε ποια αντικείμενα είναι πραγματικά κομήτες, να κατανοούμε την εξέλιξη των τροχιών τους και να εκτιμούμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τον κίνδυνο πιθανής πρόσκρουσης στη Γη.»
Στο μέλλον, καθοριστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια θα διαδραματίσει το διαστημικό τηλεσκόπιο NEO Surveyor της NASA, η πρώτη αποστολή που σχεδιάστηκε αποκλειστικά για την πλανητική άμυνα. Το τηλεσκόπιο θα αναζητά τα πιο δύσκολα ανιχνεύσιμα αντικείμενα κοντά στη Γη, όπως σκοτεινούς αστεροειδείς και κομήτες που αντανακλούν ελάχιστο ορατό φως, συμβάλλοντας στην έγκαιρη αναγνώριση πιθανών απειλών για τον πλανήτη μας.
https://www.jpl.nasa.gov/news/nasa-study-finds-near-earth-asteroid-is-actually-comet
Η δημοσίευση στο Nature Astronomy