Έπειτα από σχεδόν 50 χρόνια ταξιδιού στο διάστημα, το διαστημόπλοιο Voyager 1 της NASA πλησιάζει ένα ορόσημο που κανένα άλλο ανθρώπινο κατασκεύασμα δεν έχει φτάσει μέχρι σήμερα: την απόσταση μιας ημέρας φωτός από τη Γη.
Το ιστορικό ρεκόρ αναδεικνύει τις ασύλληπτες αποστάσεις που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα στην εξερεύνηση του διαστήματος.
Το ορόσημο αυτό, το οποίο αναμένεται να επιτευχθεί την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026, στις 12:16:07 ώρα Ελλάδας, αναδεικνύει τόσο την τεράστια απόσταση που έχει διανύσει το Voyager 1, όσο και τις δυσκολίες επικοινωνίας με διαστημόπλοια που επιχειρούν στις εσχατιές του Ηλιακού Συστήματος και πέρα από αυτές.
Τι είναι μία ημέρα φωτός;
Οι αστρονόμοι χρησιμοποιούν τον όρο «ημέρα φωτός» (light-day) για να περιγράψουν την απόσταση που διανύει το φως μέσα σε 24 ώρες.
Το φως κινείται με ταχύτητα περίπου 300.000 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Αυτό σημαίνει ότι μία ημέρα φωτός αντιστοιχεί σε περίπου 26 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Παρότι ο όρος μπορεί να παραπέμπει σε μονάδα χρόνου, στην πραγματικότητα αποτελεί μονάδα μέτρησης απόστασης, όπως ακριβώς και το έτος φωτός. Οι αστρονόμοι χρησιμοποιούν τέτοιες μονάδες επειδή τα συνηθισμένα χιλιόμετρα και μίλια δυσκολεύουν την κατανόηση των τεράστιων αποστάσεων που συναντάμε στο Σύμπαν.
Για να αντιληφθούμε το μέγεθος αυτών των αποστάσεων, αρκεί να θυμηθούμε ότι το ηλιακό φως χρειάζεται περίπου 8 λεπτά και 20 δευτερόλεπτα για να φτάσει στη Γη. Επομένως, η Γη απέχει περίπου 8,3 λεπτά φωτός από τον Ήλιο. Αντίστοιχα, τα ραδιοσήματα που ταξιδεύουν μεταξύ Γης και Άρη χρειάζονται από 3 έως 22 λεπτά, ανάλογα με τη σχετική θέση των δύο πλανητών στις τροχιές τους.
Ο Ποσειδώνας, ο πιο απομακρυσμένος πλανήτης του Ηλιακού μας Συστήματος, βρίσκεται σε μέση απόσταση περίπου 4,5 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Το φως χρειάζεται περίπου 4 ώρες και 10 λεπτά για να καλύψει αυτή την απόσταση. Το διαστημόπλοιο Voyager 2, ταξιδεύοντας με ταχύτητα περίπου 56.000 χιλιομέτρων την ώρα, χρειάστηκε 12 χρόνια για να φτάσει στον Ποσειδώνα.
Στην περίπτωση του Voyager 1, όταν το διαστημόπλοιο φτάσει σε απόσταση μιας ημέρας φωτός από τη Γη, ένα ραδιοσήμα που θα εκπέμψει, θα χρειάζεται 24 ώρες για να φτάσει στους επιστήμονες της NASA. Αντίστοιχα, μια εντολή που θα σταλεί από τη Γη θα χρειάζεται άλλες 24 ώρες για να φτάσει στο διαστημόπλοιο.
Οι δυσκολίες της επικοινωνίας
Η καθυστέρηση στην επικοινωνία επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι μηχανικοί διαχειρίζονται διαστημικές αποστολές σε τόσο μεγάλες αποστάσεις. Σε αντίθεση με τα διαστημόπλοια που επιχειρούν κοντά στη Γη και μπορούν να λαμβάνουν εντολές και να επιστρέφουν δεδομένα με σχετικά μικρή καθυστέρηση, η επικοινωνία με το Voyager 1 απαιτεί ιδιαίτερο σχεδιασμό.
Οι επιστήμονες πρέπει να συνυπολογίζουν τον χρόνο που χρειάζονται τα σήματα για να ταξιδέψουν, είτε πρόκειται για τον προγραμματισμό των λειτουργιών του διαστημοπλοίου είτε για την αντιμετώπιση τεχνικών προβλημάτων και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων κάθε εντολής.
Ένα ταξίδι σχεδόν μισού αιώνα
Το Voyager 1 εκτοξεύθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1977 και από τότε ταξιδεύει όλο και πιο μακριά από τη Γη. Σήμερα εξερευνά τον διαστρικό χώρο, κινούμενο με ταχύτητα περίπου 61.000 χιλιομέτρων την ώρα.
Παρά την εντυπωσιακή του ταχύτητα, το Voyager 1 κινείται εξαιρετικά αργά σε σύγκριση με το φως. Χρειάστηκε σχεδόν μισός αιώνας για να καλύψει μια απόσταση που το φως διανύει μέσα σε μόλις μία ημέρα.
Το δίδυμο διαστημόπλοιό του, το Voyager 2, το οποίο εκτοξεύθηκε επίσης το 1977 αλλά ακολουθεί διαφορετική τροχιά, αναμένεται να φτάσει στο ίδιο ορόσημο τον Νοέμβριο του 2035.
Το Voyager 1 κατευθύνεται προς ένα άστρο που βρίσκεται σε απόσταση μεγαλύτερη των 17 ετών φωτός από τη Γη. Πρόκειται για το άστρο AC +79 3888, γνωστό και ως Gliese 445. Σήμερα είναι ένα σχετικά άγνωστο άστρο στον αστερισμό της Μικρής Άρκτου και σύμφωνα με τους υπολογισμούς, το Voyager 1 αναμένεται να περάσει σε απόσταση περίπου 1,7 ετών φωτός από αυτό, σε περίπου 40.000 χρόνια!
Καθώς τα Voyager 1 και Voyager 2 συνεχίζουν το ταξίδι τους στον διαστρικό χώρο, οι ολοένα αυξανόμενες αποστάσεις τους από τη Γη αποτελούν ένα εντυπωσιακό μέτρο των δυνατοτήτων της ανθρώπινης εξερεύνησης, αλλά και των τεράστιων προκλήσεων που συνοδεύουν την επικοινωνία με διαστημόπλοια στα βάθη του Σύμπαντος.
Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: facebook, instagram, x, tiktok, youtube
Shine Bright for Voyager’s Light-Day
Στις 17 Νοεμβρίου 2026, η NASA μάς προσκαλεί να συμμετάσχουμε σε μια παγκόσμια δράση με τίτλο Shine Bright for Voyager’s Light-Day, δημιουργώντας ένα κύμα φωτός σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Παρακολουθήστε το Voyager 1 μέσα από την εφαρμογή NASA Eyes on the Solar System: https://eyes.nasa.gov/apps/solar-system/#/story/voyager_one_day_light_time

