Μερική έκλειψη Σελήνης, 28 Αυγούστου 2026

Την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026 θα πραγματοποιηθεί μια μερική έκλειψη Σελήνης, όπου ένα μεγάλο μέρος της Σελήνης θα περάσει μέσα από την κεντρική σκιά της Γης, με τη φαινόμενη διάμετρο της Σελήνης να καλύπτεται κατά περίπου 93%.

Η έκλειψη θα είναι ορατή από μεγάλο μέρος της νυχτερινής πλευράς της Γης. Πρόκειται για την τελευταία από μια σειρά τεσσάρων διαδοχικών εκλείψεων που σχηματίζουν μια «σχεδόν τετράδα»: δύο ολικές εκλείψεις το 2025, μία ολική τον Μάρτιο του 2026 και, τέλος, η μερική έκλειψη του Αυγούστου.

Επειδή θα συμβεί μόλις έξι ημέρες μετά το απόγειο της Σελήνης, ο φυσικός μας δορυφόρος θα εμφανίζεται στον ουρανό λίγο μικρότερος από ό,τι συνήθως.

Ορατότητα της έκλειψης

Η έκλειψη θα είναι ολόκληρη ορατή από τη Βόρεια και τη Νότια Αμερική, ενώ θα ανατέλλει πάνω από τον κεντρικό Ειρηνικό Ωκεανό. Καθώς η Γη θα περιστρέφεται, η έκλειψη θα δύει πάνω από την Αφρική, την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, προσφέροντας έτσι και σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης την ευκαιρία να παρακολουθήσει το φαινόμενο.

Από την Ελλάδα, η έκλειψη θα είναι ορατή μόνο στην αρχή της. Η Σελήνη θα βρίσκεται χαμηλά στον δυτικό ορίζοντα και θα δύσει (06:55) πριν ολοκληρωθεί το φαινόμενο.

Έτσι, θα μπορέσουμε να παρακολουθήσουμε τα πρώτα στάδια της έκλειψης, μέχρι την έναρξη της μερικής φάσης, όταν η Σελήνη θα αρχίσει να εισέρχεται στην κύρια σκιά της Γης. Το μέγιστο της έκλειψης θα σημειωθεί στις 07:14 ώρα Ελλάδας, όμως εκείνη την ώρα η Σελήνη θα έχει ήδη δύσει.

Η έκλειψη της 28ης Αυγούστου 2026 ανήκει στον Σάρο 138, μια σειρά που περιλαμβάνει συνολικά 82 σεληνιακές εκλείψεις. Η συγκεκριμένη είναι η 29η έκλειψη της σειράς.

Όλες οι εκλείψεις του Σάρου 138 συμβαίνουν κοντά στον ανερχόμενο σύνδεσμο της τροχιάς της Σελήνης. Σε κάθε διαδοχική έκλειψη της σειράς, η Σελήνη μετατοπίζεται σταδιακά προς τα νότια σε σχέση με τον σύνδεσμο, με αποτέλεσμα να μειώνεται και η τιμή γάμμα, δηλαδή η απόσταση της σκιάς της Σελήνης από το κέντρο της Γης κατά τη στιγμή της έκλειψης.

Παρατήρηση της έκλειψης

Για την παρατήρηση της έκλειψης Σελήνης δεν απαιτείται ειδικός οπτικός εξοπλισμός, καθώς το φαινόμενο είναι απολύτως ασφαλές και ορατό με γυμνό μάτι. Σε αντίθεση με τις εκλείψεις Ηλίου, δεν χρειάζεται κανένα ειδικό φίλτρο προστασίας για την παρατήρηση της Σελήνης.

Ένα ζευγάρι κιάλια ή ένα μικρό τηλεσκόπιο μπορεί, ωστόσο, να κάνει την εμπειρία ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, επιτρέποντάς μας να παρατηρήσουμε περισσότερες λεπτομέρειες στην επιφάνεια της Σελήνης, όπως κρατήρες και ορεινούς σχηματισμούς, αλλά και την εντυπωσιακή πορεία της σκιάς πάνω στο σεληνιακό δίσκο.

Για την καλύτερη παρατήρηση, επιλέγουμε ένα σημείο με ανοιχτό ορίζοντα και όσο το δυνατόν λιγότερη φωτορύπανση. Παρότι η φωτορύπανση δεν εμποδίζει την παρατήρηση της έκλειψης, ένας σκοτεινότερος ουρανός θα κάνει την εμπειρία πιο απολαυστική και θα επιτρέψει να φανούν περισσότερα αστέρια γύρω από τη Σελήνη.

Καλό είναι επίσης να ελέγξουμε την πρόγνωση του καιρού πριν από την παρατήρηση και να έχουμε μαζί μας ζεστά ρούχα, ιδιαίτερα αν σκοπεύουμε να παραμείνουμε αρκετή ώρα έξω.

Φωτογράφιση της έκλειψης

Για τη φωτογράφιση της σεληνιακής έκλειψης δεν απαιτείται ειδικός φωτογραφικός εξοπλισμός. Η έκλειψη μπορεί να αποτυπωθεί ακόμη και με ένα κινητό τηλέφωνο, με φωτογραφική μηχανή και φακό, ή με κάμερα/κινητό προσαρμοσμένο σε τηλεσκόπιο ή τρίποδα.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε φακούς διαφορετικών εστιακών αποστάσεων, από ευρυγώνιους έως τηλεφακούς, ανάλογα με τη σύνθεση που θέλουμε να δημιουργήσουμε. Ένας ευρυγώνιος φακός είναι ιδανικός για λήψεις που περιλαμβάνουν το τοπίο, ενώ ένας τηλεφακός ή ένα τηλεσκόπιο θα μας επιτρέψει να καταγράψουμε περισσότερες λεπτομέρειες της Σελήνης.

Ο χρόνος έκθεσης μεταβάλλεται σημαντικά κατά τη διάρκεια της έκλειψης, καθώς μειώνεται η φωτεινότητα της Σελήνης. Επομένως, οι παρακάτω τιμές μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο ως ενδεικτικό σημείο εκκίνησης για μια φωτογραφική μηχανή σε τρίποδο:

Φάση της έκλειψης	Ενδεικτικός χρόνος έκθεσης*
Πανσέληνος, πριν την έκλειψη	1/125 – 1/500 s
Έναρξη μερικής φάσης	1/60 – 1/250 s
Βαθιά μερική φάση	1/15 – 1/60 s
Λίγο πριν την ολική φάση	1/4 – 1 s
Ολικότητα / πολύ σκοτεινή Σελήνη	0,5 – 4 s
Τέλος ολικότητας / επιστροφή στο φως	1/4 – 1 s
Τέλος μερικής φάσης	1/30 – 1/125 s

*Οι χρόνοι είναι ενδεικτικοί και αφορούν κυρίως φωτογράφιση της Σελήνης με τηλεφακό. Η κατάλληλη έκθεση εξαρτάται από το ISO, το διάφραγμα, τον εξοπλισμό και τη φωτεινότητα της συγκεκριμένης έκλειψης. Ειδικά στην ολικότητα, η φωτεινότητα μπορεί να διαφέρει πολύ από έκλειψη σε έκλειψη.

Καθώς πλησιάζουμε στην ολικότητα, μπορούμε να χρειαστούμε πολύ μεγαλύτερους χρόνους έκθεσης και υψηλότερο ISO. Σε μια ολική έκλειψη, για παράδειγμα, η NASA αναφέρει ότι η Σελήνη μπορεί να είναι περισσότερο από 1.000 φορές πιο σκοτεινή από την κανονική πανσέληνο.

Για τον λόγο αυτό, η καλύτερη πρακτική είναι να πραγματοποιούμε bracketing, δηλαδή αρκετές διαδοχικές λήψεις με διαφορετικούς χρόνους έκθεσης. Έτσι έχουμε μεγαλύτερη πιθανότητα να καταγράψουμε σωστά τόσο τις φωτεινές όσο και τις σκοτεινές περιοχές της Σελήνης.

Είναι επίσης σημαντικό να χρησιμοποιούμε σταθερό τρίποδο, χειροκίνητη εστίαση και, όπου είναι δυνατόν, τηλεχειρισμό ή χρονοκαθυστέρηση κλείστρου. Με τηλεφακούς, οι μεγαλύτεροι χρόνοι έκθεσης αυξάνουν τον κίνδυνο να εμφανιστεί κίνηση της Σελήνης και θόλωμα στην εικόνα.

Για μια σειρά φωτογραφιών που θα παρουσιάζει όλα τα στάδια της έκλειψης, μπορούμε να κρατήσουμε σταθερό το κάδρο και να φωτογραφίζουμε ανά 5–10 λεπτά, προσαρμόζοντας παράλληλα την έκθεση καθώς η Σελήνη σκοτεινιάζει.

Για την καλύτερη προετοιμασία, ιδίως φωτογραφιών που περιλαμβάνουν και τοπίο, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε διάφορες ιστοσελίδες και εφαρμογές, όπως peakfinder, photoephemeris, photopills, planitphoto, sunsurveyor, suncalc, sunlitt, καθώς και το google earth

Οι χρόνοι της έκλειψης

Π1 Είσοδος στην παρασκιά: 04:23

Σ1 Είσοδος στην σκιά: 05:33

Δύση Σελήνης: 06:55

Μέγιστο έκλειψης: 07:14

Σ4 Έξοδος από την σκιά: 08:52

Π4 Έξοδος από την παρασκιά: 10:02

Στοιχεία της έκλειψης

Μέγεθος έκλειψης παρασκιάς: 1,96645

Μέγεθος έκλειψης σκιάς: 0,93187

Γάμμα: 0,49644

Έψιλον: 0,3596°

Λίκνιση Σελήνης: l -4,7°, b 0,5°, c -21,0°

Ακτίνα παρασκιάς: 1,2396°

Ακτίνα σκιάς: 0,4647°

Μέγεθος έκλειψης παρασκιάς: το ποσοστό της σεληνιακής διαμέτρου που αποκρύπτεται από την παρασκιά της Γης την στιγμή της μέγιστης έκλειψης. Μικρότερο από 1.0 για μερικές εκλείψεις παρασκιάς και ίσο ή μεγαλύτερο από 1.0 για ολικές εκλείψεις παρασκιάς, για τις περισσότερες μερικές εκλείψεις και για όλες τις ολικές εκλείψεις Σελήνης.

Μέγεθος έκλειψης σκιάς: το ποσοστό της σεληνιακής διαμέτρου που αποκρύπτεται από την σκιά της Γης την στιγμή της μέγιστης έκλειψης. Μικρότερο από 0.0 για εκλείψεις παρασκιάς, μικρότερο από 1.0 για μερικές εκλείψεις, και ίσο ή μεγαλύτερο από 1.0 για ολικές εκλείψεις.

Γάμμα: η ελάχιστη απόσταση, σε ακτίνες Γης, του κέντρου του σεληνιακού δίσκου από το κέντρο της σκιάς της Γης την στιγμή της μέγιστης έκλειψης.

Έψιλον: η ελάχιστη φαινομενική γωνιακή απόσταση (σε μοίρες) του κέντρου του σεληνιακού δίσκου από το κέντρο της σκιάς της Γης την στιγμή της μέγιστης έκλειψης.

Λίκνιση Σελήνης: l: η λίκνιση της Σελήνης κατά μήκος την στιγμή της μέγιστης έκλειψης, b: η λίκνιση της Σελήνης κατά πλάτος την στιγμή της μέγιστης έκλειψης, c: η γωνία θέσης του άξονα περιστροφής της Σελήνης ως προς τον ουράνιο βορρά.

Ακτίνα παρασκιάς: το φαινομενικό γωνιακό μέγεθος (σε μοίρες) της παρασκιάς της Γης, στην απόσταση της Σελήνης, την στιγμή της μέγιστης έκλειψης.

Ακτίνα σκιάς: το φαινομενικό γωνιακό μέγεθος (σε μοίρες) της σκιάς της Γης, στην απόσταση της Σελήνης, την στιγμή της μέγιστης έκλειψης.

Το φαινόμενο της μερικής έκλειψης Σελήνης της 28ης Αυγούστου 2026, όπως θα φαίνεται από το σημείο της προσσελήνωσης του Apollo 11, στην Θάλασσα της Γαλήνης: