Κάθε Νοέμβριο, η Γη, κατά την περιφορά της γύρω από τον Ήλιο, συναντά μικροσκοπικά θραύσματα σκόνης που έχει αφήσει πίσω του ο κομήτης 55P/Tempel-Tuttle. To αποτέλεσμα αυτής της συνάντησης είναι οι Λεοντίδες, μια ετήσια βροχή διαττόντων που έχει χαρίσει στην ανθρωπότητα μερικές από τις θεαματικότερες ουράνιες παραστάσεις στην ιστορία των αστρονομικών παρατηρήσεων.
Οι Λεοντίδες οφείλουν το όνομά τους στον αστερισμό του Λέοντα, καθώς από την περιοχή αυτή του ουρανού φαίνεται να προέρχονται τα μετέωρά τους. Πρόκειται για σωματίδια που εισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης με εξαιρετικά μεγάλες ταχύτητες και πυρακτώνονται, δημιουργώντας τις φωτεινές γραμμές που αποκαλούμε διάττοντες αστέρες.

Πότε θα κορυφωθεί το φαινόμενο;
Το 2026 οι Λεοντίδες είναι ενεργές από τις 6 έως τις 30 Νοεμβρίου, με το κύριο μέγιστο να αναμένεται στις 17 Νοεμβρίου, στις 01:45 τα ξημερώματα της 18ης Νοεμβρίου, ώρα Ελλάδας.
Οι προβλέψεις δίνουν έναν μέγιστο ρυθμό περίπου 15 μετεώρων ανά ώρα (ZHR), υπό ιδανικές συνθήκες παρατήρησης. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παρατηρητής θα δει 15 διάττοντες σε μία ώρα. Ο πραγματικός αριθμός θα εξαρτηθεί από τη φωτορρύπανση, τη διαύγεια της ατμόσφαιρας και τη θέση του ακτινοβόλου σημείου στον ουρανό.
Ένα σημαντικό πλεονέκτημα για τις φετινές παρατηρήσεις είναι ότι η Σελήνη θα βρίσκεται κοντά στο πρώτο τέταρτο και θα δύσει γύρω στα μεσάνυχτα, αφήνοντας τις ώρες πριν από την αυγή με αρκετά σκοτεινό ουρανό.
Η καλύτερη επιλογή για τους παρατηρητές στην Ελλάδα είναι η νύχτα της 17ης προς 18η Νοεμβρίου, από τα μεσάνυχτα και μετά, με ιδιαίτερη έμφαση στις ώρες πριν από την ανατολή του Ήλιου.
Ο κομήτης που αφήνει πίσω του ένα ουράνιο αποτύπωμα
Η πηγή των Λεοντίδων είναι ο περιοδικός κομήτης 55P/Tempel-Tuttle. Ο κομήτης χρειάζεται περίπου 33 χρόνια για να ολοκληρώσει μία περιφορά γύρω από τον Ήλιο, αφήνοντας κατά μήκος της τροχιάς του μικροσκοπικά σωματίδια σκόνης και υλικού. Όταν η Γη διασχίζει αυτή την περιοχή, τα σωματίδια εισέρχονται στην ατμόσφαιρά της με ταχύτητα περίπου 71 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Πρόκειται για μία από τις ταχύτερες ετήσιες βροχές διαττόντων.
Η μεγάλη ταχύτητά τους είναι και ο λόγος που οι Λεοντίδες συχνά εμφανίζονται ως σύντομες, εντυπωσιακές φωτεινές γραμμές, ενώ ορισμένες φορές αφήνουν πίσω τους επίμονες φωτεινές ουρές.

Όταν ο ουρανός μετατράπηκε σε θάλασσα φωτός
Οι Λεοντίδες έχουν γράψει τη δική τους ιστορία στην αστρονομία. Η μεγάλη καταιγίδα του 1833 θεωρείται μία από τις εντυπωσιακότερες ουράνιες παραστάσεις που έχουν καταγραφεί ποτέ. Χιλιάδες μετέωρα έμοιαζαν να πέφτουν από τον ουρανό, δημιουργώντας ένα θέαμα που συγκλόνισε τους παρατηρητές της εποχής.
Ακολούθησαν μεγάλες εξάρσεις το 1866, το 1966 και την περίοδο 1999–2002. Ιδιαίτερα το 1966, οι παρατηρητές στη Βόρεια Αμερική κατέγραψαν μία πραγματική βροχή διαττόντων, με ρυθμούς που έφτασαν σε δεκάδες χιλιάδες μετέωρα ανά ώρα.
Ωστόσο, δεν πρέπει να περιμένουμε ανάλογο θέαμα το 2026. Οι προβλέψεις δεν δείχνουν κάποια σημαντική καταιγίδα Λεοντίδων φέτος. Η επόμενη μεγάλη ευκαιρία για ιδιαίτερα αυξημένη δραστηριότητα παραμένει αντικείμενο μελλοντικών προβλέψεων, με το 2099 να αναφέρεται ως πιθανή χρονιά μιας νέας μεγάλης καταιγίδας.

Ένα επιπλέον θέαμα: Άρης και Δίας κοντά στον Λέοντα
Η φετινή παρατήρηση έχει και ένα επιπλέον ενδιαφέρον. Ο Άρης και ο Δίας θα εμφανίζονται κοντά μεταξύ τους στην περιοχή του Λέοντα, προσφέροντας ένα όμορφο συμπληρωματικό θέαμα στους παρατηρητές του ουρανού.
Η παρουσία τους κάνει την παρατήρηση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, καθώς ο ίδιος ουράνιος τομέας θα φιλοξενεί τόσο τους πλανήτες όσο και το ακτινοβόλο σημείο των Λεοντίδων.
Φωτογράφιση διαττόντων
- Επιλέγουμε ένα σκοτεινό σημείο μακριά από τα φώτα της πόλης
- Χρησιμοποιούμε έναν σταθερό τρίποδα
- Φωτογραφίζουμε με έναν ευρυγώνιο φακό, ώστε να καλύψουμε μεγαλύτερο τμήμα του ουρανού
- Για καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα προσθέτουμε και στοιχεία του τοπίου στο κάδρο (δέντρα, βουνά, έδαφος κλπ)
- Ρυθμίζουμε την έκθεση ανάλογα αν θέλουμε αστρικά ίχνη ή καθαρά αστέρια. Αν στοχεύουμε κοντά στον ουράνιο ισημερινό, οι εκθέσεις είναι οι μικρότερες (φακός 20 χιλιοστών: 18 δευτερόλεπτα έκθεση, 28 χιλιοστών: 13 δευτερόλεπτα, 55 χιλιοστών: 6 δευτερόλεπτα). Όσο μετακινούμαστε προς τον πολικό αστέρα μπορούμε να αυξήσουμε σταδιακά τους χρόνους έκθεσης.
- Ρυθμίζουμε την ευαισθησία, ISO, σε ένα μεγάλο αριθμό και κάνουμε δοκιμαστικές λήψεις
- Εστιάζουμε χειροκίνητα τον φακό, καθώς στο σκοτάδι δεν δουλεύει η αυτόματη εστίαση, την οποία απενεργοποιούμε
- Χαμηλώνουμε την φωτεινότητα της οθόνης της φωτογραφικής μηχανής, ώστε να μην ενοχλεί στα, συνηθισμένα στο σκοτάδι, μάτια, αλλά και για μεγαλύτερη διάρκεια μπαταρίας
- Ρυθμίζουμε την μηχανή να λαμβάνει πολλές λήψεις καθορισμένης έκθεσης, ή χρησιμοποιούμε καλώδιο απελευθέρωσης κλείστρου
- Αφήνουμε την μηχανή να φωτογραφίζει και απολαμβάνουμε το θέαμα των διαττόντων!
https://www.esa.int/articles/about-us/directorates/science/about-the-leonids
