Μια νέα μελέτη με τη βοήθεια των διαστημικών τηλεσκοπίων ακτίνων Χ XMM-Newton της ESA και Chandra της NASA, προσφέρει μια πιο ακριβή εικόνα για τη δομή του Γαλαξία μας. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τις «ηχώ» ακτίνων Χ από τρεις ισχυρές κοσμικές εκρήξεις για να μετρήσουν άμεσα τις αποστάσεις των εξωτερικών σπειροειδών βραχιόνων του Γαλαξία.
Οι εκρήξεις, γνωστές ως εκλάμψεις ακτίνων γάμμα (Gamma-Ray Bursts – GRBs), συνέβησαν σε πολύ μακρινούς γαλαξίες. Οι ακτίνες Χ που απελευθερώθηκαν από αυτές, διασκορπίστηκαν από κόκκους σκόνης μέσα στα νέφη του Γαλαξία, δημιουργώντας φωτεινούς δακτυλίους που παρατηρήθηκαν από τα δύο διαστημικά τηλεσκόπια.
Μελετώντας την εξέλιξη αυτών των δακτυλίων με την πάροδο του χρόνου, η ερευνητική ομάδα κατάφερε να υπολογίσει με μεγάλη ακρίβεια την απόσταση των νεφών σκόνης και, επομένως, τη θέση των σπειροειδών βραχιόνων όπου βρίσκονται.
«Συνήθως μοντελοποιούμε τους εξωτερικούς σπειροειδείς βραχίονες του Γαλαξία έμμεσα, βασιζόμενοι σε όσα γνωρίζουμε για την περιστροφή του. Όμως αυτή η μέθοδος αφήνει περιθώρια σφάλματος», αναφέρει η Beatrice Vaia από το Εθνικό Ινστιτούτο Αστροφυσικής (INAF) της Ιταλίας, η οποία ηγήθηκε της έρευνας στο πλαίσιο της διδακτορικής της διατριβής.
«Αντίθετα, κάναμε κάτι νέο: μελετήσαμε τα υπολείμματα τριών κοσμικών εκρήξεων που συνέβησαν σε πολύ πιο μακρινούς γαλαξίες. Οι εκρήξεις αυτές εξέπεμψαν ακτίνες Χ, οι οποίες αντήχησαν μέσα από αρκετούς εξωτερικούς βραχίονες του Γαλαξία μας, και μετρήσαμε άμεσα τις αποστάσεις αυτών των ηχώ».
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι δύο από τους εξωτερικούς βραχίονες του Γαλαξία, ο Εξωτερικός Βραχίονας Ασπίδας–Κενταύρου και ο Εξωτερικός Βραχίονας, βρίσκονται έως και 10% πιο μακριά από τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Παράλληλα, η μέτρηση επιβεβαίωσε την απόσταση του γνωστού Βραχίονα του Περσέα.
Η χαρτογράφηση του Γαλαξία αποτελεί μια ιδιαίτερα δύσκολη αποστολή, καθώς βρισκόμαστε στο εσωτερικό του δίσκου του και πολλά τμήματά του κρύβονται πίσω από πυκνά νέφη σκόνης. Η αποστολή Gaia της ESA έχει ήδη αλλάξει δραστικά την εικόνα μας για τον Γαλαξία, μετρώντας τις αποστάσεις εκατομμυρίων άστρων, όμως οι εξωτερικές περιοχές παραμένουν πιο δύσκολο να μελετηθούν.
Η νέα μέθοδος που βασίζεται στις ακτίνες Χ προσφέρει έναν ανεξάρτητο και ιδιαίτερα ακριβή τρόπο χαρτογράφησης των μακρινών περιοχών του Γαλαξία μας. Τα επόμενα χρόνια, με τα νέα δεδομένα του Gaia και την επερχόμενη αποστολή ακτίνων Χ, NewAthena της ESA, οι επιστήμονες αναμένεται να δημιουργήσουν έναν ακόμη πιο λεπτομερή χάρτη του Γαλαξία μας, του κοσμικού μας σπιτιού.
Η δημοσίευση στο Astronomy & Astrophysics
Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: facebook, instagram, x, tiktok, youtube
