Η NASA επιταχύνει το πρόγραμμα Artemis, στοχεύοντας στην επιστροφή αστροναυτών στην επιφάνεια της Σελήνης το 2028 και στη δημιουργία μιας μόνιμης βάσης κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης.
Ο διοικητής Jared Isaacman δήλωσε ότι η διαστημική υπηρεσία παραμένει εντός χρονοδιαγράμματος για την εκτόξευση της αποστολής Artemis III το επόμενο καλοκαίρι, η οποία θα περιλαμβάνει άσκηση πρόσδεσης με σεληνακάτους που αναπτύσσουν οι εταιρείες του Elon Musk και του Jeff Bezos.
Προτού οι αστροναύτες επιστρέψουν στην επιφάνεια της Σελήνης, η NASA θα πραγματοποιήσει μία από τις πιο φιλόδοξες και πολύπλοκες δοκιμαστικές αποστολές στην ιστορία της.
Η αποστολή Artemis III θα εκτοξευθεί το 2027. Στο διαστημόπλοιο Orion θα επιβαίνουν οι αστροναύτες της NASA Randy Bresnik, Frank Rubio και Andre Douglas, καθώς και ο αστροναύτης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος Luca Parmitano. Το πλήρωμα θα πραγματοποιήσει σε χαμηλή γήινη τροχιά μια σειρά επιδείξεων με δοκιμαστικές εκδοχές των συστημάτων προσσελήνωσης που αναπτύσσουν οι βιομηχανικοί εταίροι Blue Origin και SpaceX.
Στη διάρκεια της προγραμματισμένης 14ήμερης αποστολής, πλήρωμα και ελεγκτές πτήσης θα εξασκηθούν στις διαδικασίες συνάντησης σε τροχιά, σύνδεσης και διαβίωσης, που θα είναι απαραίτητες όταν οι αστροναύτες του Artemis αρχίσουν να προσεδαφίζονται κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης το 2028. Στόχος είναι η μείωση του ρίσκου, η δοκιμή του εξοπλισμού και η απόκτηση επιχειρησιακής εμπειρίας πριν από την πρώτη επανδρωμένη προσσελήνωση.
«Κάθε κομμάτι αυτής της αποστολής στη γήινη τροχιά σχεδιάστηκε για να μειώσει τον κίνδυνο πριν στείλουμε ξανά ανθρώπους στη Σελήνη», δήλωσε ο Jeremy Parsons, διευθυντής του προγράμματος Artemis της NASA. «Εκτοξεύουμε τρία διαστημόπλοια με τρεις διαφορετικούς πυραύλους και δοκιμάζουμε πώς λειτουργούν μαζί, κάτι που η NASA δεν έχει επιχειρήσει ποτέ. Κάθε μάθημα που παίρνουμε εδώ μάς φέρνει πιο κοντά στην προσσελήνωση του 2028.»
Πρώτος σταθμός: το δοκιμαστικό σκάφος της Blue Origin
Οι προηγούμενες αποστολές Artemis χρησιμοποίησαν μόνο τον πύραυλο SLS και το Orion. Στο Artemis III θα συμμετέχουν τρία ξεχωριστά διαστημόπλοια, που θα εκτοξευθούν με τρεις διαφορετικούς βαρείς πυραύλους μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Η αποστολή ξεκινά με την εκτόξευση από την Blue Origin μιας δοκιμαστικής εκδοχής του σκάφους προσσελήνωσης Blue Moon Mark 2, σε κυκλική τροχιά περίπου 439 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη. Το σκάφος μπορεί να παραμείνει εκεί έως και 30 ημέρες, κάτι που προσφέρει ευελιξία στον προγραμματισμό. Μόλις επιβεβαιωθεί ότι το δοκιμαστικό σκάφος είναι σε καλή κατάσταση και έτοιμο για κοινές επιχειρήσεις, το Orion θα εκτοξευθεί με τον πύραυλο SLS από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα, λίγες μόλις ημέρες αργότερα.
Μετά την εκτόξευση, το Orion θα εισέλθει αρχικά σε ελλειπτική τροχιά περίπου 29 επί 1.800 χιλιομέτρων. Με την υπηρεσιακή του μονάδα θα εκτελέσει μια σειρά από ελιγμούς, ώστε να περάσει σε κυκλική τροχιά ύψους περίπου 556 χιλιομέτρων, όπου θα επιτευχθεί θερμική σταθεροποίηση. Στη συνέχεια θα προετοιμαστεί σταδιακά για τη συνάντηση με το Blue Moon. Επειδή κάθε διαστημόπλοιο κινείται σε ελαφρώς διαφορετική τροχιά, βελτιστοποιημένη για τον σκοπό του, η αποστολή απαιτεί μια προσεκτικά σχεδιασμένη αλληλουχία ελιγμών και συναντήσεων.
Τις πρώτες δύο ημέρες το πλήρωμα θα ελέγξει τα συστήματα του Orion και θα προετοιμαστεί για τις επιχειρήσεις εγγύτητας, με το βλέμμα στον πρώτο μεγάλο στόχο της αποστολής: τη συνάντηση και τη σύνδεση με το δοκιμαστικό σκάφος Blue Moon.
Πρόκειται για την πρώτη ευκαιρία της NASA να αξιολογήσει πώς συνεργάζονται στο διάστημα το Orion και ένα εμπορικό σκάφος προσσελήνωσης. Οι μηχανικοί θα εξετάσουν την απόδοση του λογισμικού και των συστημάτων καθοδήγησης και επικοινωνιών και των επιχειρησιακών διαδικασιών σε πραγματικές συνθήκες, ενώ οι ελεγκτές πτήσης θα αποκτήσουν εμπειρία στον συντονισμό πολλών ομάδων και οργανισμών.
Μετά τη σύνδεση, οι αστροναύτες θα περάσουν περίπου δύο ημέρες πραγματοποιώντας αξιολογήσεις μέσα στο δοκιμαστικό σκάφος. Θα ανοίξουν την καταπακτή και θα εισέλθουν σε αυτό, ώστε να εξετάσουν από κοντά το περιβάλλον της καμπίνας, τα χειριστήρια και τα συστήματα υποστήριξης ζωής. Οι ομάδες θα διαπιστώσουν επίσης ότι το σκάφος μπορεί να διατηρεί την κατάλληλη ατμόσφαιρα και πίεση.
Το δοκιμαστικό Blue Moon ενσωματώνει πολλά από τα συστήματα ηλεκτρονικών, λογισμικού, ελέγχου πτήσης, τεχνολογίας καμπίνας και υποστήριξης ζωής που προορίζονται για τις μελλοντικές σεληνιακές αποστολές. Η δοκιμή τους σε τροχιά θα είναι η πρώτη ευκαιρία να αξιολογηθεί η λειτουργία πολλών από αυτά ως ολοκληρωμένου οχήματος στο διάστημα. Όταν το Orion αποσυνδεθεί, η NASA θα έχει ολοκληρώσει την πρώτη αξιολόγηση ενός εμπορικού σκάφους προσσελήνωσης με πλήρωμα και θα έχει συγκεντρώσει δεδομένα για τα συστήματα, τις επιχειρήσεις του πληρώματος και τη διαλειτουργικότητα, που δεν είναι εφικτό να ληφθούν στη Γη.
Επίδειξη σύνδεσης με το Starship
Μετά το τέλος των επιχειρήσεων με το σκάφος της Blue Origin, το Orion θα αποσυνδεθεί και θα επαναπροσδιορίσει τη θέση του για τη δεύτερη συνάντηση.
Η SpaceX θα εκτοξεύσει από τη Φλόριντα μια δοκιμαστική εκδοχή του Starship Version 3. Επειδή το Starship έχει σχεδιαστεί για πολύ μικρότερη διάρκεια παραμονής σε τροχιά από το σκάφος της Blue Origin, η εκτόξευσή του γίνεται αργότερα στην αποστολή, ώστε οι δύο επιδείξεις σύνδεσης να διαδεχθούν η μία την άλλη αποτελεσματικά. Το Starship θα τεθεί σε χαμηλότερη τροχιά, περίπου 382 χιλιομέτρων, βελτιστοποιημένη για την κάλυψη επικοινωνιών, και θα φέρει πρόσθετο σύστημα σύνδεσης στο μπροστινό του άκρο.
Το Orion θα συναντηθεί και θα συνδεθεί με το Starship σε μια δοκιμή διάρκειας έως δύο ωρών. Το πλήρωμα δεν θα εισέλθει στο Starship, καθώς η επίδειξη επικεντρώνεται στην αξιολόγηση της συμπεριφοράς του Orion και του Starship ως συνδεδεμένου συστήματος στο διάστημα. Η NASA και η SpaceX θα αξιολογήσουν τον έλεγχο του οχήματος, τις επικοινωνίες, την απόδοση του ολοκληρωμένου λογισμικού και τη δυναμική της σύνδεσης και της αποσύνδεσης.
Η ίδια η σύνδεση αποτελεί επίσης μοναδική δοκιμή, καθώς χρησιμοποιούνται διαφορετικές γεωμετρίες. Το Orion θα συνδεθεί σε θύρα δίπλα στην καμπίνα πληρώματος του Blue Moon και, στη συνέχεια, θα ευθυγραμμίσει το μπροστινό του σύστημα σύνδεσης με εκείνο στη μύτη του Starship. Η δοκιμή και των δύο προσεγγίσεων στην ίδια αποστολή επιτρέπει στη NASA να αξιολογήσει διαφορετικά επιχειρησιακά σενάρια και να συλλέξει πολύτιμα μηχανικά δεδομένα. Συνολικά, οι δύο επιδείξεις θα δείξουν πώς το Orion συνεργάζεται με δύο πολύ διαφορετικές εμπορικές αρχιτεκτονικές σκαφών προσσελήνωσης στην ίδια πτήση.
Δοκιμές του Orion για τη μελλοντική εξερεύνηση
Και μετά την ολοκλήρωση των συνδέσεων, το Artemis III θα συνεχίσει να παράγει δεδομένα για τις επόμενες αποστολές. Μετά την επίδειξη με το Starship, το Orion και το πλήρωμά του θα έχουν στη διάθεσή τους έως και πέντε επιπλέον ημέρες σε τροχιά, πριν ξεκινήσουν οι προετοιμασίες για την επιστροφή. Η NASA σκοπεύει να αξιοποιήσει τον χρόνο αυτό για διάφορους στόχους, όπως:
- πρόσθετες αξιολογήσεις των στολών επιβίωσης του Orion (Orion Crew Survival System)
- δοκιμές των αισθητήρων σύνδεσης
- μετρήσεις θορύβου και θερμοκρασιών
- μελέτες ανθρώπινων παραγόντων
- ένα φάσμα επιστημονικών και τεχνολογικών δοκιμών
Αρκετές έρευνες υπό την ηγεσία της NASA θα βασιστούν σε μελέτες του Artemis II και θα συλλέξουν δεδομένα για τις μελλοντικές αποστολές στο βαθύ διάστημα. Το πλήρωμα θα πραγματοποιήσει επίσης μια πρωτότυπη μελέτη για το πώς οι αστροναύτες θα μπορούν να διενεργούν αξιολογήσεις υγείας όταν δεν μπορούν να επικοινωνήσουν απευθείας με τον έλεγχο αποστολής, δυνατότητα σημαντική για τις μελλοντικές εξορμήσεις στη σεληνιακή επιφάνεια και σε μεγαλύτερες αποστάσεις από τη Γη.
Η NASA σχεδιάζει επίσης να μεταφέρει ένα πείραμα κυτταρικής βιολογίας και να δοκιμάσει ιδέες για την επιστροφή σεληνιακών δειγμάτων στη Γη. Οι ομάδες θα εξετάσουν πώς θα μπορούσαν να μεταφέρονται, να παραλαμβάνονται και να οδηγούνται σε εγκαταστάσεις φύλαξης τα μελλοντικά δείγματα μετά την προσγείωση, ενώ θα αξιολογήσουν και το περιβάλλον του Orion, ώστε να κατανοηθούν καλύτερα τα ζητήματα πιθανής επιμόλυνσης στις επόμενες σεληνιακές αποστολές.
Η αποστολή θα περιλαμβάνει επίσης παρατηρήσεις της Γης και του Ήλιου, που βοηθούν τους αστροναύτες να αναπτύσσουν σημαντικές δεξιότητες παρατήρησης, αξιοποιώντας το μοναδικό παρατηρητήριο που προσφέρει η τροχιά του σκάφους. Στο Orion θα ταξιδέψουν και σπόροι φυτών, οι οποίοι θα προσφέρουν ευκαιρίες για επιστημονική μελέτη και εκπαιδευτικές δράσεις μετά την αποστολή. Οι σχεδιαστές έχουν ενσωματώσει ευελιξία στο χρονοδιάγραμμα, ώστε να υπάρχουν επιπλέον ευκαιρίες για την ολοκλήρωση των στόχων, ανάλογα με την εξέλιξη των επιχειρήσεων.
Όταν έρθει η ώρα, το Orion θα ξεκινήσει τους ελιγμούς επιστροφής και το πλήρωμα θα προετοιμάσει την καμπίνα για την επανείσοδο και την προσθαλάσσωση στον Ειρηνικό Ωκεανό, ανοιχτά των ακτών της Καλιφόρνιας. Το Orion και το πλήρωμά του θα περισυλλεγούν από προσωπικό της NASA και από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.
Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: facebook, instagram, x, tiktok, youtube
Προπόνηση για τις αποστολές στη Σελήνη
Κάθε δραστηριότητα του Artemis III εξυπηρετεί έναν ευρύτερο στόχο: τη μείωση του ρίσκου πριν οι αστροναύτες επιστρέψουν στη σεληνιακή επιφάνεια. Η αποστολή θα προσφέρει στη NASA εμπειρία στη συνεργασία με πολλούς εμπορικούς εταίρους και στη διαχείριση σύνθετων επιχειρήσεων συνάντησης και σύνδεσης που αφορούν τρία διαφορετικά διαστημόπλοια. Οι μηχανικοί θα αποκτήσουν γνώση για τη διαλειτουργικότητα των σκαφών, τον συντονισμό των κέντρων ελέγχου, την αρχιτεκτονική επικοινωνιών, τις επιχειρήσεις του πληρώματος και την απόδοση του εξοπλισμού.
Το πιο σημαντικό είναι ότι το Artemis III θα δώσει την επιχειρησιακή εμπειρία που χρειάζεται για να μετατραπούν τα σχέδια των μελλοντικών προσσελήνωσεων σε δοκιμασμένες διαδικασίες πτήσης. Τα διδάγματα της αποστολής θα βοηθήσουν στη βελτίωση των σχεδίων εξερεύνησης, θα ενισχύσουν τις συνεργασίες με τη βιομηχανία και θα προετοιμάσουν τους αστροναύτες για το επόμενο γιγαντιαίο βήμα της ανθρωπότητας στη Σελήνη.
Η NASA θα στείλει αστροναύτες του Artemis σε ολοένα πιο απαιτητικές αποστολές κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης, ώστε να εξερευνήσουν περισσότερα από ποτέ. Σκοπός είναι να δημιουργηθεί μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στη σεληνιακή επιφάνεια και να στηριχθεί η πρώτη επανδρωμένη αποστολή στον Άρη.
Πηγή: NASA, 23 Οκτωβρίου 2026