Είναι ένας συνηθισμένος αστεροειδής ή ένας «σκοτεινός κομήτης»; Νέα έρευνα αμφισβητεί την παρουσία πάγου στο εσωτερικό του, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το τι προκαλεί την ασυνήθιστη επιτάχυνσή του. Η απάντηση ίσως έρθει το 2031, όταν το ιαπωνικό διαστημόπλοιο Hayabusa2 θα τον συναντήσει.
Οι αστεροειδείς ακολουθούν συνήθως αρκετά προβλέψιμες τροχιές γύρω από τον Ήλιο. Η κίνησή τους καθορίζεται κυρίως από τη βαρυτική έλξη των ουράνιων σωμάτων, αλλά και από μικρότερες δυνάμεις, όπως η πίεση της ηλιακής ακτινοβολίας. Υπάρχουν, ωστόσο, και εξαιρέσεις. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο μικρός αστεροειδής 1998 KY26, ένα σώμα με διάμετρο μόλις 11 μέτρων, το οποίο παρουσιάζει μια ασυνήθιστη επιτάχυνση που εξακολουθεί να προβληματίζει τους επιστήμονες.
Η συμπεριφορά του έχει οδηγήσει στην υπόθεση ότι ίσως δεν πρόκειται για έναν συνηθισμένο αστεροειδή, αλλά για έναν ιδιαίτερο τύπο κομήτη, γνωστό ως «σκοτεινό κομήτη». Μια νέα επιστημονική μελέτη, όμως, έρχεται να αμφισβητήσει αυτή την εξήγηση.
Αστεροειδής ή σκοτεινός κομήτης;
Για να κατανοήσουμε το μυστήριο του 1998 KY26, χρειάζεται να θυμηθούμε τη βασική διαφορά ανάμεσα στους αστεροειδείς και τους κομήτες.
Οι αστεροειδείς αποτελούνται κυρίως από βραχώδη και μεταλλικά υλικά, ενώ οι κομήτες περιέχουν σημαντικές ποσότητες παγωμένων πτητικών ουσιών, όπως νερό και διοξείδιο του άνθρακα.
Όταν ένας κομήτης πλησιάζει τον Ήλιο, η θερμότητα προκαλεί την εξάχνωση των πάγων του, δηλαδή τη μετάβασή τους απευθείας από τη στερεή στην αέρια κατάσταση. Τα αέρια που απελευθερώνονται διαφεύγουν στο διάστημα και δημιουργούν ένα είδος φυσικής προώθησης, ασκώντας μια μικρή αλλά μετρήσιμη δύναμη στο σώμα. Έτσι, η τροχιά του μπορεί να παρουσιάσει αποκλίσεις από εκείνες που προβλέπει αποκλειστικά η βαρύτητα.
Οι κομήτες που γνωρίζουμε συνήθως συνοδεύονται από εντυπωσιακές ουρές και νέφη σκόνης και αερίων. Δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο με όλους. Οι λεγόμενοι «σκοτεινοί κομήτες» φαίνεται να παρουσιάζουν κομητική δραστηριότητα χωρίς να εμφανίζουν ορατή κόμη ή ουρά. Η εκπομπή αερίων είναι τόσο ασθενής ή δυσδιάκριτη, ώστε εξωτερικά μοιάζουν με συνηθισμένους αστεροειδείς. Παρ’ όλα αυτά, η εκπομπή αερίων μπορεί να επηρεάζει την κίνησή τους.
Ο 1998 KY26 θεωρήθηκε πιθανός υποψήφιος αυτής της κατηγορίας, καθώς η τροχιά του παρουσιάζει μια ασυνήθιστη επιτάχυνση κάθετα προς το επίπεδο της τροχιάς του. Επιπλέον, περιστρέφεται εξαιρετικά γρήγορα, ολοκληρώνοντας μία πλήρη περιστροφή μόλις σε 5,35 λεπτά.
Το πρόβλημα με τον πάγο
Μια νέα μελέτη των αεροδιαστημικών μηχανικών Korbin Hansen και Masatoshi Hirabayashi, από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Τζόρτζια, επιχειρεί να εξετάσει κατά πόσο είναι δυνατόν ο 1998 KY26 να διατηρεί πάγο στο εσωτερικό του. Οι ερευνητές δημιούργησαν ένα θερμικό μοντέλο, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος του αστεροειδούς, την τροχιά του γύρω από τον Ήλιο, την ανακλαστικότητά του και την πιθανή σύστασή του. Στόχος ήταν να υπολογίσουν τις θερμοκρασίες τόσο στην επιφάνειά του όσο και στο εσωτερικό του.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Για να μπορεί ο υπόγειος πάγος νερού να διατηρηθεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα, η θερμοκρασία του θα πρέπει να παραμένει κάτω από περίπου 145 Kelvin, δηλαδή -128 βαθμούς Κελσίου. Στην περίπτωση του 1998 KY26, όμως, ακόμη και οι ψυχρότερες περιοχές του εμφανίζουν μέση θερμοκρασία τουλάχιστον 212 Kelvin, περίπου -61 βαθμούς Κελσίου, κατά τη διάρκεια της περιφοράς του γύρω από τον Ήλιο.
Με άλλα λόγια, το εσωτερικό του φαίνεται υπερβολικά θερμό για να διατηρεί σημαντικές ποσότητες πάγου για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι υπολογισμοί των ερευνητών δείχνουν ότι, ακόμη και αν το νερό αποτελούσε το 1% της συνολικής μάζας του αστεροειδούς, ο πάγος αυτός θα μπορούσε να εξαφανιστεί μέσα σε λίγο περισσότερο από 2.000 χρόνια. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το εξής: εάν η εξάχνωση αυτού του πάγου ήταν υπεύθυνη για την ασυνήθιστη επιτάχυνση που παρατηρείται σήμερα, τότε τα διαθέσιμα αποθέματα θα εξαντλούνταν μέσα σε μόλις 62 χρόνια. Τα ευρήματα αυτά αποδυναμώνουν σημαντικά την υπόθεση ότι ο 1998 KY26 είναι ένας σκοτεινός κομήτης με υπόγεια αποθέματα πάγου.
Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: facebook, instagram, x, tiktok, youtube
Τι προκαλεί την επιτάχυνσή του;
Εάν ο πάγος δεν αποτελεί ικανοποιητική εξήγηση, τότε τι είναι αυτό που μεταβάλλει την κίνηση του 1998 KY26; Μία από τις εναλλακτικές εξηγήσεις που εξετάζονται είναι η πίεση της ηλιακής ακτινοβολίας. Το φως του Ήλιου δεν μεταφέρει μόνο ενέργεια, αλλά και ορμή. Όταν τα φωτόνια προσπίπτουν στην επιφάνεια ενός αντικειμένου, ασκούν μια εξαιρετικά μικρή δύναμη. Για ένα μεγάλο ουράνιο σώμα η επίδραση αυτή είναι συνήθως αμελητέα. Για ένα αντικείμενο, όμως, τόσο μικρό όσο ο 1998 KY26, μπορεί να γίνει σημαντική και να επηρεάσει αισθητά την τροχιά του. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η ηλιακή ακτινοβολία θα μπορούσε να εξηγήσει την παρατηρούμενη επιτάχυνση, χωρίς να απαιτείται η ύπαρξη πάγου ή η εκπομπή αερίων. Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη οριστική απάντηση.
Υπάρχει επίσης μια σημαντική επιφύλαξη: δεν γνωρίζουμε για πόσο χρονικό διάστημα ο αστεροειδής βρίσκεται στην τωρινή του τροχιά. Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς το ενδεχόμενο να διατηρεί κάποια ποσότητα πάγου, ακόμη κι αν αυτή δεν θα μπορούσε να παραμείνει εκεί για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Μια προηγούμενη επιστημονική εργασία είχε εξετάσει την πιθανή προέλευσή του από τη ζώνη των αστεροειδών, προσθέτοντας ένα ακόμη στοιχείο που απομακρύνει την υπόθεση της κομητικής του φύσης.
Το Hayabusa2 θα αποκαλύψει το μυστικό του το 2031
Το μυστήριο του 1998 KY26 ενδέχεται να λυθεί μέσα στα επόμενα χρόνια, χάρη σε μια αποστολή που βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν προς αυτόν. Η ιαπωνική διαστημική υπηρεσία JAXA έχει προγραμματίσει την προσέγγιση του αστεροειδούς από το διαστημόπλοιο Hayabusa2 για τον Ιούλιο του 2031. Η αποστολή θα προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για τη μελέτη ενός εξαιρετικά μικρού και ταχύτατα περιστρεφόμενου διαστημικού σώματος από κοντινή απόσταση. Οι παρατηρήσεις θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη μορφολογία, τη σύσταση, τις φυσικές ιδιότητες και τη συμπεριφορά του αστεροειδούς. Παράλληλα, θα προσφέρουν πολύτιμα δεδομένα για την κατανόηση των μη βαρυτικών δυνάμεων που επηρεάζουν μικρά σώματα του Ηλιακού Συστήματος.
Για την ώρα, ο 1998 KY26 εξακολουθεί να αποτελεί ένα ενδιαφέρον επιστημονικό αίνιγμα. Είναι ένας ασυνήθιστα μικρός αστεροειδής που επιταχύνεται με τρόπο που δεν έχει ακόμη εξηγηθεί πλήρως.
Η επιστημονική μελέτη των Korbin Hansen και Masatoshi Hirabayashi δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Icarus.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0019103526004276
https://en.wikipedia.org/wiki/1998_KY26
https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?spk=50012415
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12446490
https://newton.spacedys.com/neodys/index.php?n=1998+KY26&pc=1.1.0
https://neo.ssa.esa.int/search-for-asteroids?sum=1&des=1998KY26