Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα «σοδειά» αστεροειδών του Rubin, που συγκεντρώθηκε, πριν ακόμη ξεκινήσει η κύρια έρευνα, Legacy Survey of Space and Time, είναι μόνο η «κορυφή του παγόβουνου».
Επιστήμονες στο αστεροσκοπείο Vera C. Rubin, που χρηματοδοτείται από κοινού από το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών των ΗΠΑ (NSF) και το Γραφείο Επιστήμης του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ (DOE), υπέβαλαν ένα πρωτοφανές σύνολο ανιχνεύσεων αστεροειδών στο Κέντρο Ελασσόνων Πλανητών (Minor Planet Center, MPC) της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων εκατοντάδων μακρινών σωμάτων πέρα από τον Ποσειδώνα και 33 έως τώρα άγνωστων γεωπλήσιων αστεροειδών.
Χρησιμοποιώντας τα πρώτα δεδομένα από το αστεροσκοπείο Rubin, οι επιστήμονες ανακάλυψαν περισσότερους από 11.000 νέους αστεροειδείς. Τα δεδομένα επαληθεύτηκαν από το Minor Planet Center, καθιστώντας τα, τη μεγαλύτερη μεμονωμένη ομάδα ανακαλύψεων αστεροειδών που υποβλήθηκε τον τελευταίο χρόνο. Οι ανακαλύψεις προήλθαν από τα πρώιμα δοκιμαστικά προγράμματα βελτιστοποίησης του Rubin και προσφέρουν μια ισχυρή πρόγευση της σημαντικής επίδρασης που θα έχει το αστεροσκοπείο στην μελέτη του Ηλιακού μας Συστήματος.
NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory/NOIRLab/SLAC/AURA/R. Proctor
Η υποβολή στο MPC περιλαμβάνει περίπου ένα εκατομμύριο παρατηρήσεις, που πραγματοποιήθηκαν σε διάστημα ενάμιση μήνα, για περισσότερους από 11.000 νέους αστεροειδείς και πάνω από 80.000 ήδη γνωστούς, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων που είχαν παρατηρηθεί στο παρελθόν αλλά στη συνέχεια «χάθηκαν» επειδή οι τροχιές τους ήταν πολύ αβέβαιες για να προβλεφθούν οι μελλοντικές τους θέσεις.
Πληροφορίες για τα νέα αντικείμενα υπάρχουν στο Rubin Asteroid Discoveries Dashboard, ενώ το Orbitviewer του Rubin προσφέρει μια διαδραστική τρισδιάστατη εξερεύνηση των ανακαλύψεων, μέσω πραγματικών δεδομένων και σε πραγματικό χρόνο.
«Η πρώτη μεγάλη υποβολή μετά το Rubin First Look είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου και δείχνει ότι το αστεροσκοπείο είναι έτοιμο», λέει ο Mario Juric, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον και επικεφαλής επιστήμονας για το Ηλιακό Σύστημα στο Rubin. «Αυτό που παλιά απαιτούσε χρόνια ή δεκαετίες για να ανακαλυφθεί, το Rubin θα το φέρνει στο φως μέσα σε μήνες. Αρχίζουμε να υλοποιούμε την υπόσχεση του Rubin να αναδιαμορφώσει θεμελιωδώς την καταγραφή του Ηλιακού Συστήματος και να ανοίξει τον δρόμο για ανακαλύψεις που ακόμη δεν μπορούμε να φανταστούμε».
Μεταξύ των νέων αντικειμένων περιλαμβάνονται 33 έως τώρα άγνωστα γεωπλήσια αντικείμενα (NEOs), δηλαδή μικροί αστεροειδείς και κομήτες των οποίων η μικρότερη απόσταση από τον Ήλιο είναι μικρότερη από 1,3 φορές την απόσταση Γης – Ήλιου. Κανένα από τα ανακαλυφθέντα αντικείμενα δεν αποτελεί απειλή για τη Γη, ενώ το μεγαλύτερο έχει διάμετρο περίπου 500 μέτρα. Αντικείμενα μεγαλύτερα από 140 μέτρα παρακολουθούνται στενά, καθώς θα μπορούσαν να προκαλέσουν σημαντικές τοπικές καταστροφές σε περίπτωση πρόσκρουσης, ωστόσο οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέχρι σήμερα έχει εντοπιστεί μόνο περίπου το 40% αυτών των μεσαίου μεγέθους αντικειμένων.
Όταν το Rubin λειτουργήσει πλήρως σε καθεστώς συστηματικής σάρωσης, αναμένεται να ανακαλύψει σχεδόν 90.000 επιπλέον νέα γεωπλήσια αντικείμενα, ορισμένα από τα οποία ενδέχεται να είναι δυνητικά επικίνδυνα, και να αυξήσει τον αριθμό των γνωστών γεωπλήσιων αντικειμένων, μεγαλύτερων από 140 μέτρα, σε περίπου 70%. Παρέχοντας τη δυνατότητα έγκαιρης ανίχνευσης και συνεχούς παρακολούθησης αυτών των αντικειμένων, το Rubin θα αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο πλανητικής άμυνας.
Το σύνολο δεδομένων περιλαμβάνει επίσης περίπου 380 αντικείμενα που βρίσκονται πιο μακριά από τον Ποσειδώνα (trans-Neptunian objects, TNOs),δηλαδή παγωμένα σώματα που περιφέρονται πέρα από την τροχιά του. Δύο από τα νέα σώματα, με προσωρινές ονομασίες 2025 LS2 και 2025 MX348, βρέθηκε ότι κινούνται σε εξαιρετικά μεγάλες και επιμήκεις τροχιές. Στα πιο απομακρυσμένα σημεία τους, τα δύο αυτά αντικείμενα φτάνουν περίπου 1000 φορές πιο μακριά από τον Ήλιο απ’ ό,τι η Γη, τοποθετώντας τα ανάμεσα στους 30 πιο απομακρυσμένους γνωστούς ελάσσονες πλανήτες.
Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: facebook, instagram, x, tiktok, youtube
Οι ανακαλύψεις κατέστησαν δυνατές χάρη στον μοναδικό συνδυασμό του Rubin: έναν μεγάλο κάτοπτρο, την ισχυρότερη ψηφιακή αστρονομική κάμερα στον κόσμο και εξαιρετικά εξελιγμένο λογισμικό, σχεδιασμένο να ανιχνεύει αμυδρά, ταχέως κινούμενα αντικείμενα μέσα σε έναν πυκνό ουρανό. Το Rubin μπορεί να χαρτογραφεί τον νότιο ουρανό με περίπου εξαπλάσια ευαισθησία, σε σχέση με τις περισσότερες σημερινές έρευνες αστεροειδών, επιτρέποντας τον εντοπισμό μικρότερων και πιο απομακρυσμένων σωμάτων από ποτέ. Οι δυνατότητες του θα επιτρέψουν στο Rubin να δημιουργήσει την πιο λεπτομερή απογραφή του Ηλιακού Συστήματος που έχει γίνει ποτέ, συμβάλλοντας στην κατανόηση της ιστορίας του.
«Ο μοναδικός ρυθμός παρατηρήσεων του Rubin απαίτησε μια εντελώς νέα αρχιτεκτονική λογισμικού για την ανακάλυψη αστεροειδών», λέει ο Ari Heinze από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, ο οποίος μαζί με τον μεταπτυχιακό φοιτητή Jacob Kurlander ανέπτυξαν το λογισμικό που τους εντόπισε. «Το κατασκευάσαμε και λειτουργεί. Ακόμη και με τα πρώιμα δεδομένα, το Rubin ανακάλυψε 11.000 αστεροειδείς και υπολόγισε με μεγαλύτερη ακρίβεια τις τροχιές δεκάδων χιλιάδων ακόμη. Είναι πλέον σαφές ότι το παρατηρητήριο θα φέρει επανάσταση στη γνώση μας για τη ζώνη των αστεροειδών».
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η ταχεία αύξηση του πληθυσμού των μεταποσειδώνιων αντικειμένων. Τα 380 υποψήφια που ανακαλύφθηκαν από το Rubin σε λιγότερο από δύο μήνες προστίθενται στα 5.000 που είχαν ανακαλυφθεί τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Όπως και στην περίπτωση των πιο κοντινών αστεροειδών, η ανάπτυξη νέων, εξελιγμένων αλγορίθμων ήταν καθοριστική για τον εντοπισμό τους.
«Η αναζήτηση ενός TNO είναι σαν να ψάχνεις μια βελόνα σε ένα λιβάδι με άχυρα. Ανάμεσα σε εκατομμύρια τρεμοπαίζουσες πηγές στον ουρανό, η εκπαίδευση ενός υπολογιστή, ώστε να εξετάζει δισεκατομμύρια συνδυασμούς και να εντοπίζει εκείνους που πιθανότατα αντιστοιχούν σε μακρινούς κόσμους του Ηλιακού Συστήματος, απαιτούσε νέες αλγοριθμικές προσεγγίσεις», λέει ο Matthew Holman, αστροφυσικός στο Harvard & Smithsonian Center for Astrophysics και πρώην διευθυντής του Minor Planet Center, ο οποίος ηγήθηκε της ανάπτυξης του συστήματος ανίχνευσης TNOs.
«Αντικείμενα όπως αυτά, προσφέρουν ένα δελεαστικό «παράθυρο» στα πιο απομακρυσμένα όρια του Ηλιακού Συστήματος, από το πώς μετακινήθηκαν οι πλανήτες στα πρώτα στάδια της ιστορίας του, έως το αν μπορεί να υπάρχει ακόμη εκεί έξω ένας άγνωστος μεγάλος 9ος πλανήτης», λέει ο Kevin Napier, ερευνητής στο Harvard & Smithsonian Center for Astrophysics, που μαζί με τον Holman ανέπτυξε τους αλγορίθμους ανίχνευσης μακρινών αντικειμένων με δεδομένα του Rubin.
Η επιβεβαίωση του μεγάλου συνόλου ανακαλύψεων από το MPC επιτρέπει σε ολόκληρη τη διεθνή επιστημονική κοινότητα να έχει πρόσβαση στα δεδομένα, να βελτιώσει τις τροχιές και να ξεκινήσει άμεσα την ανάλυση. Και αυτοί οι περίπου 11.000 αστεροειδείς είναι μόνο η αρχή. Όταν ξεκινήσει αργότερα φέτος η δεκαετής έρευνα Legacy Survey of Space and Time (LSST), οι επιστήμονες αναμένουν ότι το Rubin θα ανακαλύπτει τόσους αστεροειδείς, κάθε δύο έως τρεις νύχτες στα πρώτα χρόνια της αποστολής. Αυτό τελικά θα τριπλασιάσει τον αριθμό των γνωστών αστεροειδών και θα αυξήσει τον αριθμό των γνωστών μεταποσειδώνιων αντικειμένων σχεδόν κατά μία τάξη μεγέθους.
https://noirlab.edu/public/news/noirlab2608