Φασματοσκοπία των Μελανών Οπών: Ο Αϊνστάιν υπό Δοκιμή
Ομιλητής: Νικόλαος Στεργιούλας, καθηγητής Τμ. Φυσικής, Α.Π.Θ., Διευθυντής Εργαστηρίου Αστρονομίας και Τομέα Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής
Περίληψη:
Στις μελανές οπές, ο χωροχρόνος δεν είναι απλώς «σκηνικό», είναι δυναμικός και μπορεί να πάλλεται. Στην ομιλία θα δούμε πώς οι μελανές οπές αφήνουν την υπογραφή τους στα βαρυτικά κύματα όταν συγχωνεύονται. Όπως μια καμπάνα που χτυπά και «σβήνει» σε καθαρούς τόνους, έτσι και μετά τη συγχώνευση δύο μελανών οπών εκπέμπεται ένα χαρακτηριστικό σύνολο από «νότες» που η Γενική Σχετικότητα προβλέπει με ακρίβεια.
Στη θεωρία του Αϊνστάιν, οι νότες αυτές καθορίζονται ουσιαστικά μόνο από τη μάζα και την περιστροφή της μελανής οπής. Με το παγκόσμιο δίκτυο ανιχνευτών βαρυτικών κυμάτων LIGO – Virgo – KAGRA κάνουμε φασματοσκοπία των μελανών οπών: μετράμε τις συχνότητες και την απόσβεσή τους και ελέγχουμε αν οι «τόνοι» που «ακούμε» συμφωνούν με εκείνους που προβλέπει η Γενική Σχετικότητα. Συνδυάζοντας πολλές ανιχνεύσεις, υποβάλλουμε τη θεωρία του Αϊνστάιν σε ολοένα αυστηρότερη δοκιμασία.
Σάββατο 24 Ιανουαρίου 2026, στις έξι το απόγευμα στα γραφεία του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας, Αλεξανδρείας 113.
Σύντομο βιογραφικό:
Ο Νικόλαος Στεργιούλας είναι καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διεθνώς γνωστός για τη συμβολή του στη μελέτη των σχετικιστικών αστέρων και μελανών οπών και στην ανίχνευση βαρυτικών κυμάτων με μεθόδους μηχανικής μάθησης. Έλαβε πτυχίο Φυσικής από το Α.Π.Θ. και στη συνέχεια εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin Milwaukee υπό την επίβλεψη του John L. Friedman, ενώ εργάστηκε ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Albert Einstein Institute στο Potsdam της Γερμανίας.
Ηγείται της ερευνητικής Ομάδας Βαρυτικών Κυμάτων στο ΑΠΘ συμμετέχοντας στα διεθνή πειράματα LIGO – Virgo – KAGRA, LISA και Einstein Telescope. Έχει περισσότερες από 150 δημοσιεύσεις σε περιοδικά με κριτές, με πάνω από 15.000 αναφορές και είναι συν-συγγραφέας του βιβλίου “Rotating Relativistic Stars” στη σειρά Cambridge Monographs on Mathematical Physics.
Έχει διατελέσει Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Σχετικότητας, Βαρύτητας και Κοσμολογίας και μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Αστρονομικής Εταιρείας και της Εθνικής Αστρονομικής Επιτροπής. Σήμερα είναι Fellow του EuCAIF, εκλεγμένο μέλος του Δ.Σ. του Gravitational Physics Division της European Physical Society, και Διευθυντής του Εργαστηρίου Αστρονομίας και του Τομέα Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής στο Τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ.
Είσοδος ελεύθερη
Μετά την ομιλία του κ. Στεργιούλα θα ακολουθήσει η κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του Ομίλου
