C/2025 N1 (ATLAS), ένας διαστρικός επισκέπτης στο Ηλιακό μας Σύστημα

Την πρώτη Ιουλίου το ερευνητικό τηλεσκόπιο ATLAS (Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System) στη Χιλή, εντόπισε ένα αντικείμενο να διασχίζει το Ηλιακό μας Σύστημα, με προέλευση, όπως αποκαλύφθηκε γρήγορα, από το μεσοαστρικό διάστημα.

Την ημέρα της ανακάλυψης το σώμα βρισκόταν σε απόσταση 520 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη και 670 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Ήλιο, περίπου στην τροχιά του Δία και είχε μέγεθος 18,5.

Το αντικείμενο έλαβε την προσωρινή ονομασία A11pl3Z μέχρι να οριστεί με ακρίβεια η τροχιά του. Μετά από ακόλουθες παρατηρήσεις αλλά και έρευνα σε παλαιότερες παρατηρήσεις αστεροσκοπείων, η τροχιά του βελτιώθηκε και έλαβε την επίσημη του ονομασία, 3I/ATLAS, σαν ένα διαπλανητικό αντικείμενο. Στις 2 Ιουλίου παρατηρήθηκε κομητική δραστηριότητα στο σώμα, έτσι έλαβε την πρόσθετη ονομασία C/2025 N1 (ATLAS) ως ένας κομήτης του Ηλιακού Συστήματος.

Παρά την φωτεινότητα του, το αντικείμενο δεν έγινε αντιληπτό σε παλαιότερες έρευνες, καθώς κινούταν σε ένα πυκνό τμήμα του κέντρου του Γαλαξία μας. Εντοπίστηκε αμέσως μόλις διέσχισε μερικές περιοχές με πυκνή σκόνη που κρύβουν το φως των αστεριών στο κέντρο του Γαλαξία.

Πρόκειται για το τρίτο διαπλανητικό αντικείμενο που εντοπίζεται, μετά το Oumuamua (1I/2017 U1) το 2017 και τον κομήτη Borisov (2I/Borisov) το 2019.

Ο κομήτης κατά την προσέγγισή του στη Γη στις 19 Δεκεμβρίου

Ο κομήτης από το JUICE της ESA τον Νοέμβριο του 2025

Ο κομήτης από τον Νίκο Σιούλα στα Ιωάννινα, 2 Ιουλίου 2025 http://www.noakobservatory.gr/index.php

Διαπλανητικό σώμα

Η τροχιά του κομήτη παρουσιάζει εκκεντρότητα περίπου 6, κάτι που σημαίνει ότι η τροχιά του είναι υπερβολή και όχι έλλειψη, όπως οι τροχιές των κομητών στο Ηλιακό Σύστημα. Η πολύ μεγάλη εκκεντρότητα της τροχιάς του μας δείχνει ότι προέρχεται από το μεσοαστρικό διάστημα, έξω από το Ηλιακό Σύστημα και δεν θα επιστρέψει ξανά. Η κλίση της τροχιάς του είναι αρκετά μεγάλη, στις 175 μοίρες και κινείται περίπου στο επίπεδο του Γαλαξία μας με αρκετά μεγάλη ταχύτητα, που φτάνει στα 60 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.

Ο κομήτης βρίσκεται στον αστερισμό του Τοξότη σε μια απόσταση 670 εκατομμυρίων χιλιομέτρων ή 4,5 αστρονομικών μονάδων, και θα φτάσει στο περιήλιο του (στην κοντινότερη απόσταση από τον Ήλιο) στις 29 Οκτωβρίου, όπου θα βρεθεί 210 εκατομμύρια χιλιόμετρα κοντά στον Ήλιο, περίπου στην απόσταση που βρίσκεται ο Άρης. Παράλληλα θα βρεθεί και πολύ κοντά στον Άρη, σε απόσταση 0,2 αστρονομικής μονάδας ή 30 εκατομμυρίων χιλιομέτρων και ίσως καταγραφεί από τις κάμερες των ρόβερ στην αρειανή επιφάνεια.

Στις 19 Δεκεμβρίου θα βρίσκεται στην κοντινότερη απόσταση από την Γη, περίπου 270 εκατομμύρια χιλιόμετρα.

29 Οκτωβρίου 2025, ο κομήτης στην κοντινότερη απόσταση από τον Ήλιο

19 Δεκεμβρίου 2025, ο κομήτης στην κοντινότερη απόσταση από τη Γη

© ESA / Las Cumbres Observatory, 2 Ιουλίου 2025

Time lapse από το VLT με την κίνηση του κομήτη σε διάστημα 13 λεπτών. https://www.eso.org/public/videos/potw2527a/

Συνδυασμός όλων των εικόνων από το βίντεο του VLT με αφαίρεση των άστρων, όπου διακρίνεται ίχνος κομητικής δραστηριότητας. © ESO/O. Hainaut

Φωτογραφία από το Two-meter Twin Telescope (TTT3), όπου διακρίνεται κομητική δραστηριότητα, 2 Ιουλίου 2025

Φωτογράφηση με φίλτρο υπερύθρων © Nick Haigh, 2-3 Ιουλίου 2025

National Astronomical Observatory, Rozhen, 6 Ιουλίου 2025

Ο κομήτης από τον φασματογράφο του Πάλομαρ, 7 Ιουλίου 2025

Ο κομήτης από το Gemini North, 15 Ιουλίου 2025

Animation του κομήτη από 88 εικόνες, © Steve Hoffman

Οι παρατηρήσεις του κομήτη από σκάφη γύρω από τον Άρη και τον Δία

Παρατήρηση του κομήτη από το ExoMars TGO, © ESA

Παρατήρηση του διαπλανητικού κομήτη

Οι θέσεις του κομήτη κατά την κοντινότερη προσέγγιση του στη Γη

Οι παρατηρήσεις του αντικειμένου δείχνουν ότι πρόκειται για ένα μεγάλο σώμα με διάμετρο περίπου 20 χιλιομέτρων και αρκετά φωτεινό. Είναι ορατό, μετά την δύση του Ηλίου, στα επίγεια τηλεσκόπια μέχρι τον Σεπτέμβριο όμως, καθώς εκείνο το διάστημα θα πλησιάζει τον Ήλιο. Στη συνέχεια θα είναι ορατός πάλι στις αρχές Δεκεμβρίου στον πρωινό ουρανό.

Τον Ιούλιο η φωτεινότητα του κομήτη θα είναι γύρω στο 17ο μέγεθος και σταδιακά θα αυξάνεται, μέχρι να φτάσει τον Σεπτέμβριο σε μέγεθος 13, σύμφωνα με την εφημερίδα από το Horizons της NASA.

Τον Ιούλιο εμφανίζεται στους αστερισμούς του Τοξότη και του Οφιούχου, τον Αύγουστο στον Σκορπιό και τον Ζυγό και τον Σεπτέμβριο στον Ζυγό. Λόγω της μεγάλης ταχύτητάς του, διασχίζει τον ουρανό με ρυθμό μισής μοίρας (όσο η Πανσέληνος) την ημέρα.

Αυτή την περίοδο ο κομήτης μπορεί να φωτογραφηθεί μέσω ενός τηλεσκοπίου διαμέτρου 150 με 200 χιλιοστών, ενώ τους επόμενους μήνες, καθώς θα αυξάνει η φωτεινότητά του, θα μπορεί να φωτογραφηθεί και με τηλεσκόπια μικρότερης διαμέτρου.