Ο Κένταυρος 450P/LONEOS ίσως βρίσκεται στα πρώτα στάδια μεταμόρφωσής του σε κομήτη

Περισσότερα από 4,8 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τη Γη, ένα αρχαίο παγωμένο σώμα του Ηλιακού Συστήματος φαίνεται να «ξυπνά». Ο 450P/LONEOS, ένας Κένταυρος που κινείται ανάμεσα στις τροχιές του Δία και του Ποσειδώνα, άρχισε να απελευθερώνει αέρια και σκόνη, συμπεριφορά χαρακτηριστική των κομητών.

Ερευνητές με επικεφαλής τον πλανητολόγο Charles Schambeau εκτιμούν ότι ίσως παρακολουθούμε τα πρώτα στάδια της μετατροπής ενός Κενταύρου σε κομήτη. Χρησιμοποιώντας παρατηρήσεις από το James Webb Space Telescope και το Gemini North στη Χαβάη, εντόπισαν διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), παγωμένη σκόνη και ενδείξεις πρόσφατης θερμικής δραστηριότητας γύρω από τον 450P. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο Planetary Science Journal.

Μια κοντινή συνάντηση με τον Κρόνο

Η ιστορία πιθανότατα ξεκίνησε το 1992, όταν ο 450P πέρασε σχετικά κοντά από τον Κρόνο. Η βαρυτική αλληλεπίδραση άλλαξε σημαντικά την τροχιά του, μετακινώντας τον σε πορεία που τον έφερε πιο κοντά στον Ήλιο. Καθώς η απόστασή του από τον Ήλιο μειωνόταν, άρχισε να εμφανίζεται γύρω του μια αμυδρή κόμη, ένα νέφος αερίων και σκόνης που αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των κομητών. Παρατηρήσεις από το 2019 έως το 2024 έδειξαν ότι η κόμη γινόταν ολοένα πιο εμφανής.

Η αυξημένη ηλιακή θέρμανση φαίνεται πως θερμαίνει τα επιφανειακά και υπόγεια στρώματα του πυρήνα. Έτσι, παγωμένα πτητικά υλικά και παγιδευμένα αέρια μπορούν να απελευθερώνονται, παρασύροντας μαζί τους σκόνη.

Η τροχιά του 450P/LONEOS

Το James Webb εντόπισε CO₂

Μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις ήταν η ανίχνευση διοξειδίου του άνθρακα από το Webb. Στην απόσταση όπου βρίσκεται ο 450P, ο πάγος είναι υπερβολικά ψυχρός για να εξαχνώνεται αποτελεσματικά και να αποτελεί την κύρια πηγή δραστηριότητας. Οι ερευνητές δεν εντόπισαν υδρατμούς ή μονοξείδιο του άνθρακα, γεγονός που υποδεικνύει ότι το CO₂ πιθανότατα τροφοδοτεί την κόμη.

Παράλληλα, παρατηρήθηκαν κόκκοι παγωμένης σκόνης και πιθανές ενδείξεις κρυσταλλικού πάγου νερού.

Από «σιωπηλός» Κένταυρος σε ενεργό κομήτη

Οι ερευνητές προτείνουν έναν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα μηχανισμό: κάτω από την επιφάνεια μπορεί να υπάρχει άμορφος πάγος, μια μη κρυσταλλική μορφή πάγου που έχει παγιδεύσει αέρια μέσα στην πορώδη δομή της.

Καθώς θερμαίνεται, ο άμορφος πάγος μετατρέπεται σε κρυσταλλικό πάγο και απελευθερώνει το παγιδευμένο CO₂. Το αέριο διαφεύγει μέσα από τους πόρους του πυρήνα, παρασύροντας κόκκους σκόνης στο διάστημα και δημιουργώντας την κόμη. Έτσι, ο 450P/LONEOS μπορεί να αποτελεί ένα σπάνιο «στιγμιότυπο» της γέννησης ενός κομήτη.

Οι Κένταυροι θεωρούνται μεταβατικά σώματα: πιθανότατα προέρχονται από τις πιο απομακρυσμένες περιοχές του Ηλιακού Συστήματος και ορισμένοι, καθώς οι τροχιές τους αλλάζουν, καταλήγουν να γίνονται κομήτες της οικογένειας του Δία.

Η μελέτη του 450P προσφέρει επομένως μια μοναδική ευκαιρία να δούμε πώς ένα αρχέγονο, παγωμένο και μέχρι πρόσφατα ανενεργό σώμα αρχίζει να μεταμορφώνεται σε ενεργό κομήτη.

https://arxiv.org/abs/2605.24260

https://arxiv.org/abs/2605.24260

https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=450p