Το διαστημικό τηλεσκόπιο Ευκλείδης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) ανακάλυψε τον πρώτο του κομήτη σε εικόνες που ελήφθησαν μεταξύ 16 και 24 Σεπτεμβρίου 2026. Η ανακάλυψη είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, επειδή ο Ευκλείδης σχεδιάστηκε για να φωτογραφίζει με μεγάλη ακρίβεια μακρινούς γαλαξίες και όχι για να παρακολουθεί ταχύτατα κινούμενα αντικείμενα του Ηλιακού Συστήματος.
Πώς εντοπίστηκε ο κομήτης;
Ο Mikko Pöntinen, από το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, χρησιμοποίησε ένα λογισμικό που είχε αναπτύξει για τον εντοπισμό μικρών αντικειμένων του Ηλιακού Συστήματος στις εικόνες του Ευκλείδη. Το λογισμικό εντόπισε μια επιμήκη γραμμή σε αρκετές εικόνες, ένδειξη ενός αντικειμένου που κινούνταν γρήγορα. Αφού υπολόγισε τη θέση του, ο ερευνητής κατάφερφε να το εντοπίσει σε πέντε διαφορετικά σύνολα εικόνων.
Η προσεκτικότερη εξέταση αποκάλυψε ένα θολό νέφος γύρω από το αντικείμενο. Αυτό αποτελεί ένδειξη ενεργού κομήτη, ο οποίος απελευθερώνει σκόνη και αέρια.
Οι έλεγχοι στους καταλόγους γνωστών κομητών και αστεροειδών δεν έδωσαν κάποιο αποτέλεσμα. Οι παρατηρήσεις υποβλήθηκαν στο Κέντρο Μικρών Πλανητών της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης, το οποίο επιβεβαίωσε την ανακάλυψη στις 8 Οκτωβρίου.
Το νέο αντικείμενο έλαβε την ονομασία C/2026 S1 (Euclid).
Πού βρίσκεται;
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η απόσταση του από τη Γη είναι περίπου 1,3 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα σε μια περιοχή που αντιστοιχεί περίπου στην απόσταση μεταξύ των τροχιών του Δία και του Κρόνου από τον Ήλιο. Η κλίση της τροχιάς του είναι μεγάλη, δηλαδή βρίσκεται αρκετά έξω από το επίπεδο στο οποίο κινούνται οι περισσότεροι πλανήτες και η τροχιά του διαρκεί χιλιάδες χρόνια.
Επομένως, δεν πρόκειται για έναν κομήτη που κινείται απλώς κατά μήκος της ίδιας περίπου επίπεδης ζώνης με τους πλανήτες, αλλά για ένα αντικείμενο με τροχιά που εκτείνεται ψηλά πάνω από το επίπεδο του Ηλιακού μας Συστήματος.
Γιατί είναι δύσκολο να ανακαλύπτει κομήτες ο Ευκλείδης;
Το τηλεσκόπιο έχει σχεδιαστεί για να χαρτογραφεί με εξαιρετική ακρίβεια μακρινούς γαλαξίες. Για τον λόγο αυτό, αποφεύγει σκόπιμα την περιοχή του ουρανού κοντά στο επίπεδο των πλανητών, όπου συγκεντρώνονται πολλοί αστεροειδείς και κομήτες και όπου η σκόνη προκαλεί ανεπιθύμητη παρεμβολή.
Επιπλέον, η στρατηγική παρατήρησής του βασίζεται στη λήψη εικόνων από διαφορετικές περιοχές του ουρανού, χωρίς να επιστρέφει εύκολα σε κάθε περιοχή κατά παραγγελία.
Η ανίχνευση κινούμενων αντικειμένων είναι, ωστόσο, σημαντική: επιτρέπει στους επιστήμονες να διαχωρίζουν τα ίχνη κομητών και άλλες πηγές ανεπιθύμητου φωτός από τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για τη χαρτογράφηση των γαλαξιών.
Θα μπορούσε να αποτελέσει στόχο της αποστολής Comet Interceptor;
Η ESA σχεδιάζει την αποστολή Comet Interceptor για τη μελέτη ενός κομήτη από κοντινή απόσταση.
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή αποδεικνύει ότι ο Ευκλείδης μπορεί να εντοπίζει νέους κομήτες ενώ βρίσκονται ακόμη μακριά από τον Ήλιο. Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό κατάλληλων στόχων για μελλοντικές αποστολές. Ωστόσο, οι επιστήμονες διευκρίνισαν ότι ο συγκεκριμένος κομήτης δεν είναι κατάλληλος στόχος για το Comet Interceptor.
Παρόλα αυτά, η ανακάλυψη προσφέρει μια πολύτιμη δοκιμή συνεργασίας μεταξύ των επιστημονικών ομάδων των δύο αποστολών.
Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: facebook, instagram, x, tiktok, youtube
Γιατί έχει σημασία αυτή η ανακάλυψη;
Το σημαντικότερο δεν είναι μόνο ότι βρέθηκε ένας νέος κομήτης. Είναι ότι ένα τηλεσκόπιο σχεδιασμένο για τη μελέτη των πιο μακρινών περιοχών του Σύμπαντος αποδεικνύεται ικανό να ανακαλύπτει και μικρά, κινούμενα αντικείμενα στη δική μας κοσμική γειτονιά.
Αυτό μπορεί να βελτιώσει την έγκαιρη ανακάλυψη κομητών και να προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες για τη μελέτη των αρχέγονων υλικών από τα οποία σχηματίστηκε το Ηλιακό Σύστημα.
https://neotools.neo.s2p.esa.int/
https://astro.vanbuitenen.nl/comet/2026S1
https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1004140