Το διαστημόπλοιο ολοκλήρωσε με απόλυτη επιτυχία τη συνάντησή του με τον Άρη. Τώρα οι επιστήμονες της αποστολής μελετούν τα δεδομένα που συλλέχθηκαν κατά τη διέλευση, προετοιμαζόμενοι για την άφιξη στον αστεροειδή Ψυχή (Psyche) το 2029.
Το διαστημόπλοιο Psyche της NASA πραγματοποίησε στις 15 Μαΐου μια κοντινή διέλευση από τον Άρη, αξιοποιώντας τη βαρυτική έλξη του πλανήτη ώστε να αυξήσει την ταχύτητά του και να μεταβάλει ελαφρώς την τροχιά του. Παράλληλα, η διέλευση αποτέλεσε μια εξαιρετική ευκαιρία για την ομάδα της αποστολής να προετοιμαστεί για τις επιστημονικές παρατηρήσεις που θα πραγματοποιήσει όταν φτάσει στον, πλούσιο σε μέταλλα, αστεροειδή Ψυχή το 2029.
Χρησιμοποιώντας τον Άρη ως «υποκατάστατο» του αστεροειδούς κατά τη διάρκεια της προσέγγισης, οι επιστήμονες μπόρεσαν να δοκιμάσουν όλα τα επιστημονικά όργανα του διαστημοπλοίου. Τα δεδομένα που μεταδόθηκαν στη Γη και αναλύθηκαν τις επόμενες εβδομάδες ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Τα όργανα όχι μόνο λειτούργησαν ακριβώς όπως είχαν σχεδιαστεί, παρέχοντας μετρήσεις που συμφωνούν με όσα ήδη γνωρίζουμε για τον Άρη, αλλά προσέφεραν και ορισμένες νέες πληροφορίες για τον Κόκκινο Πλανήτη.
«Οι ομάδες του συστήματος απεικόνισης, του μαγνητόμετρου και του φασματομέτρου ακτίνων γάμμα και νετρονίων εργάστηκαν εντατικά ώστε να αξιοποιήσουν στο έπακρο την πλανητική διέλευση και όλα τα όργανα απέδωσαν εξαιρετικά αποτελέσματα», δήλωσε η Lindy Elkins-Tanton, κύρια επιστημονική υπεύθυνη της αποστολής Psyche στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ. «Δεν περιμέναμε σημαντικές νέες ανακαλύψεις, καθώς ο Άρης έχει μελετηθεί εκτενώς. Ωστόσο, τα δεδομένα που συλλέξαμε από τη μοναδική οπτική γωνία του Psyche συμπληρώνουν τις υπάρχουσες γνώσεις μας για τον πλανήτη.»
«Βροχή» νετρονίων από τον Άρη
Το φασματόμετρο ακτίνων γάμμα και νετρονίων, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για να προσδιορίσει τα χημικά στοιχεία που συνθέτουν την επιφάνεια του αστεροειδούς, δοκιμάστηκε σε πραγματικές συνθήκες κατά τη διέλευση.
Όταν κοσμικές ακτίνες υψηλής ενέργειας προσπίπτουν σε ένα πλανητικό σώμα, τα στοιχεία της επιφάνειάς του απορροφούν μέρος της ενέργειας και εκπέμπουν νετρόνια και ακτίνες γάμμα διαφορετικών ενεργειών. Μετρώντας αυτές τις εκπομπές, οι επιστήμονες μπορούν να τις αντιστοιχίσουν σε γνωστά χημικά στοιχεία και να προσδιορίσουν τη σύσταση του σώματος.
Παρότι το ελάχιστο ύψος διέλευσης των 4.609 χιλιομέτρων ήταν πολύ μεγάλο για την ανίχνευση ακτίνων γάμμα από τον Άρη, υπήρχαν σημαντικές πιθανότητες να καταγραφούν νετρόνια που διαφεύγουν από την επιφάνεια και την ατμόσφαιρά του.
«Τη στιγμή της πλησιέστερης προσέγγισης, ο ανιχνευτής νετρονίων κατέγραψε αύξηση του ρυθμού καταμέτρησης σχεδόν ακριβώς όπως αναμέναμε. Ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικό να το βλέπουμε να συμβαίνει», δήλωσε ο David Lawrence, επιστημονικός υπεύθυνος του οργάνου στο Johns Hopkins Applied Physics Laboratory. «Όπως περιμέναμε, δεν ανιχνεύσαμε ακτίνες γάμμα από τον Άρη, αλλά το όργανο δοκιμάστηκε πλήρως και απέδωσε εξαιρετικά.»
Ο μαγνητισμός του Άρη
Όπως και το φασματόμετρο, έτσι και το μαγνητόμετρο λειτουργεί συνεχώς από την εκτόξευση του Psyche το 2023. Έχει σχεδιαστεί για να μετρήσει το μαγνητικό πεδίο του αστεροειδούς Ψυχή και να εξετάσει την υπόθεση ότι πρόκειται για τον μεταλλικό πυρήνα ενός αρχέγονου πλανητοειδούς, δηλαδή ενός από τα δομικά στοιχεία από τα οποία σχηματίστηκαν οι βραχώδεις πλανήτες.
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του, το όργανο καταγράφει συνεχώς το μαγνητικό πεδίο του ηλιακού ανέμου, ακόμη και όταν εκτινάξεις στεμματικής μάζας από τον Ήλιο διέρχονται από την περιοχή του διαστημοπλοίου. Ωστόσο, αυτή ήταν η πρώτη φορά που μέτρησε τη χαρακτηριστική μαγνητική υπογραφή ενός ουράνιου σώματος.
«Καθώς το διαστημόπλοιο πέρασε κοντά από τον Άρη, το μαγνητόμετρο κατέγραψε μια έντονη αύξηση του μαγνητικού πεδίου στην περιοχή του κρουστικού κύματος, όπου ο ηλιακός άνεμος συγκρούεται με το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη», εξήγησε ο Ben Weiss, αναπληρωτής κύριος ερευνητής της αποστολής και υπεύθυνος του μαγνητομετρικού πειράματος στο MIT. «Η δοκιμή αυτή επιβεβαίωσε την άριστη λειτουργία του οργάνου σε ιδιαίτερα δυναμικές συνθήκες, ενώ παράλληλα ανέδειξε τη συναρπαστική φυσική του πλανητικού μαγνητισμού.»
Εικόνες του Κόκκινου Πλανήτη
Από τις αρχές Μαΐου και καθ’ όλη τη διάρκεια της προσέγγισης, ο πολυφασματικός απεικονιστής του Psyche, που αποτελείται από δύο πανομοιότυπες κάμερες σχεδιασμένες να φωτογραφίζουν την επιφάνεια του αστεροειδούς σε διαφορετικά μήκη κύματος, κατέγραφε εικόνες του Άρη.
Εξαιτίας της γωνίας προσέγγισης, ο Άρης εμφανιζόταν αρχικά ως ένας λεπτός φωτεινός μηνίσκος, με το ηλιακό φως να διαχέεται μέσα από την ατμόσφαιρά του.
Κατά την πλησιέστερη προσέγγιση, οι κάμερες κατέγραψαν εντυπωσιακές λεπτομέρειες της επιφάνειας, όπως κρατήρες διαμορφωμένους από τους ανέμους, το νότιο πολικό παγοκάλυμμα και τον μεγάλο διπλό κρατήρα Huygens. Όλα αυτά παρουσιάζονται σε βίντεο time-lapse που απεικονίζει τη μηνιαία ακολουθία εικόνων της διέλευσης.
«Ο απεικονιστής λειτούργησε άψογα, προσφέροντας ορισμένες εξαιρετικά σπάνιες όψεις του Κόκκινου Πλανήτη», δήλωσε ο Jim Bell, υπεύθυνος του οργάνου στο Arizona State University. «Πέρα από την εντυπωσιακή αισθητική των εικόνων, μπορέσαμε να ελέγξουμε πλήρως τη βαθμονόμηση και την ευαισθησία του στη διάχυτη ακτινοβολία. Επιπλέον, καταφέραμε να εντοπίσουμε από πολύ μεγάλη απόσταση τους δύο φυσικούς δορυφόρους του Άρη, τον Φόβο και τον Δείμο, στο πλαίσιο μιας δοκιμής της μεθόδου που θα χρησιμοποιήσουμε στον αστεροειδή Ψυχή για να αναζητήσουμε τυχόν μικρούς δορυφόρους.»
Για τη βαθμονόμηση του απεικονιστή, οι επιστήμονες συγκρίνουν τις εικόνες της αποστολής με δεδομένα από άλλες αποστολές στον Άρη, όπως τα Mars Reconnaissance Orbiter, 2001 Mars Odyssey, τα ρόβερ Curiosity και Perseverance της NASA, καθώς και τα ευρωπαϊκά Mars Express, ExoMars Trace Gas Orbiter και το διαστημόπλοιο Hope των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ο Όμιλος Φίλων Αστρονομίας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: facebook, instagram, x, tiktok, youtube
Πορεία προς τον αστεροειδή Ψυχή
Το διαστημόπλοιο Psyche κατευθύνεται πλέον απευθείας προς τον στόχο του, τον αστεροειδή Ψυχή, ο οποίος βρίσκεται στην κύρια ζώνη αστεροειδών ανάμεσα στον Άρη και τον Δία.
«Αυτή η βαρυτική υποβοήθηση προετοιμαζόταν εδώ και χρόνια και η ομάδα πλοήγησης πέτυχε απόλυτα τον στόχο της. Το Psyche πέρασε από τον Άρη ακολουθώντας ακριβώς την τροχιά που χρειαζόμασταν ώστε να συναντήσει τον αστεροειδή το καλοκαίρι του 2029», δήλωσε ο Bob Mase, διευθυντής του προγράμματος στο Jet Propulsion Laboratory της NASA. «Το διαστημόπλοιο βρίσκεται σε άριστη κατάσταση και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα θα επανεκκινήσει αργότερα μέσα στο φθινόπωρο τη συνεχή λειτουργία του συστήματος ηλιακής ηλεκτρικής πρόωσης.»
https://www.jpl.nasa.gov/news/nasas-psyche-mission-delivers-mars-flyby-data-time-lapse-video
https://science.nasa.gov/mission/psyche/